Дәстүр

Ө.Тұрманжанов — І.Жансүгіров дəстүрін жалғастырушы ақын. Бұл ретте Жансүгіровтің қимыл- қозғалысқа, бояуға толы динамикалы «Жазғытұрым», «Жазғы шілде», «Күз» өлеңдерін еске түсірсек те жеткілікті. Ө.Тұрманжанов өлеңдерінде де сəбиге тəн бала тілі, асқақ сезім, романтизм, лиризм бар. «Тамаша ғой қыс деген», «Əн салайық айналып», «Балқаш көлге барайық», «Көк гүлдерді жұлмаңдар», «Жасыбайдың үңгірі» өлеңдері балаларға арнау түрінде жазылған. Автор «Тамаша ғой қыс деген» өлеңінде қыс тамашасын шаңғы тебу қызығымен байланыстырады. Алғашқы шумағында қыстың шұнақ аязын алға тартады. Бірақ «қызыл шұнақ аяз» ықшам киінген шаңғышы балаға бұйым емес. Кейінгі үш шумағы шаңғымен сырғыған баланың қимыл-қозғалысы мен оның физиологиялық, эмоциялық өзгеріске түсу жайын баяндайды.
2009
Тег: Дәстүр

Адам образы — əрбір көркем шығарманың жан-жүйесі, негізі. Əдебиеттану ғылымында ұнамды тұлғаны зерттеу мəселесі ешқашан назардан тыс қалған емес. Ұнамды қаһарман бейнесін суреттеу — əдебиет тарихында көне дəуірлерден келе жатқан əдеби-эстетикалық үрдіс. Əр кезеңнің əдеби даму ерекшеліктеріне, халықтың ұлттық болмысына, сол дəуір мен қоғамның саяси-əлеуметтік ұстанымдарына қарай əдеби-көркем шығармалардағы ұнамды кейіпкер тұлғалары авторлардың өмірлік дүниетанымдары мен көзқарастарына сай əр алуан мазмұнда тұлғаланады.
2010
Тег: Дәстүр

Қазақ халқының бай ауыз əдебиетінің де, тарихының да, тілінің де мол қазынасы əдет-ғұрып, салт-дəстүрінде жатыр [1]. Жер бетіндегі қай халық болса да өз салт-дəстүрлерін, əдет-ғұрыптарын ұстану жағынан алдыңғы орында сияқты. Көптеген жақсы дəстүрлеріміз жарқырап көрінбей, жай тілде бар, жүректе жоқ, қағазда бар, халықта жоқ боп, уақытты оздырып жатыр. Тамаша дəстүрлерге өте бай екенімізді жас ұрпақтардың құлағына күн сайын құя бергеннен еш ұтылмаймыз. Біздің қоғамда тек қазақ ауылдары мен қаладағы қазақ тойларында шынайы болса, театрларда, оқу орындарында, қазақ мектептерінде, аралас мектептердің қазақ сыныптарында ғана дəстүрлердің шынайы емес сахналық көріністе, қойылымдарда ғана көрінуінен басқа жаппай жалпыхалықтық болып таралуына қыруар еңбек керек.
2011

Мақалада қазақ əдебиетінің көркемдік дамуының аса маңызды асыл арнасын құрайтын ежелгі дəуір рухани мұрасы жан-жақты қарастырылған. «Қорқыт ата кітабының» үлкен тарауы «Байбөрі баласы Бəмсі Байрақ туралы жырда» бейнеленген ежелгі қазақ салттарының ұлттық тəлім-тəрбиедегі құндылығы талданды. Сондай-ақ əдеби дамудың көркемдік арналары тарихи сабақтастық тұрысынан сараланды. Бүгінгі күнге дейін жетіп қана қоймай, сан ұрпақты ұлттық рухта тəрбиелеп келе жатқан мəдени мұраның əдеби жəне тарихи бірліктегі өзектілігі қазақ жəне көне дəуір əдебиеті дамуының көркемдік үдерісімен бірлікте екшеленді.
2012

Мақалада қазақ тіл біліміндегі антропоцентристік бағыт аясындағы тіл мен таным бірлестігі, сөз құдіреті, қазақ халқының ментальдық ерекшеліктерінен ақпарат беретін тілдік бірліктер — кісі есімдерінің — жалпыадамзат мəдениетінің бір бөлшегі ретінде, халықтың өзіне ғана тəн тұрмыс- тіршілігінен хабар беретіні жайлы сөз болады. Авторлар «əлемнің тілдік бейнесінің» халқымыздың сан ғасырлық рухани-мəдени құндылықтарын, жүріп өткен жолын, өмір сүру салтын, дəстүрін бейнелейтін, солардың негізінде қалыптасқан тіл бірліктері — прецедент есімдерде сақталатынына назар аудара келіп, қазақ антропонимикасындағы прецедент есімдердің көрінісіне тоқталды.
2014
Тег: Дәстүр

Мақалада қазақ халқының дарынды ақыны Махамбет Өтемісұлы поэзиясындағы фольклорлық дəстүр мəселесі сөз болады. Ақынның шығармашылығының құндылығы, жаңашылдығы сараланды. Махамбет поэзиясының дəстүрі тереңде екендігі, оның шығармашылығы жыраулар поэзиясымен үндестігі жан-жақты зерттелді. Ақын творчествосындағы тарихилық мəселесі арнайы сөз етілді.
2015
Тег: Дәстүр

Мақалада тұрмыс-салт ертегілеріндегі дəстүрлі сарындардың қолданылу аясы жүйелі түрде айқындалған. Сондай-ақ олардың түрлері анықталып, ертегілердегі алатын орыны ғылыми тұрғыда сараланып көрсетілген. Əсіресе сиқырдың нəтижесінде жануарлардың өзге жаратылысқа айналуы немесе шешендік пен тапқырлықтың шығарманы көркемдеудегі рөлі тəрізді маңызды мəселелер нақты мысалдар қолдану арқылы өзінің оң шешімін тапқан.
2015
Тег: Дәстүр

Мақалада сал-серілер бейнесі арқылы ұлттық рухани мəселесі қарастырылған. Сал-серілер — ғасырлар бойы ұлт мақтанышына айналған қайталанбас талантты өнер иелері. Қазақ халқының суырып салу өнері ұлттық рухани мұраға айналды. Атап айтсақ, Біржан сал, Жаяу Мұса, Ақан сері, Үкілі Ыбырай, Құлтума, Естай, Қанапия сияқты өнер тарландары ХІХ ғасырдың ІІ жартысында жəне ХХ ғасырдың І жартысында ұлттық музыка мəдениетінде жəне қазақ əдебиетінде маңызды орын алады.
2015
Тег: Дәстүр

Мақалада ұлы қазақ даласында дүниеге келіп, артында өшпес із қалдырған ірі тұлғалар өмірінің өнегесі мен мұраларына педагогикалық сипаттама беріле отырып, олардың тұлғалық болмысындағы көпмəдениеттілігі, көптілділігі көріністері баяндалады. Ұлы тұлғалар əл-Фараби, Ж.Баласағұн, М.Қашқари, Қ.А.Иассауи, Ш.Уəлиханов, Ы.Алтынсарин жəне тағы басқа тұлғалар еңбектері мен өсиеттерінің туындауына олар өмір сүрген ортаның ықпалы мен тілдік шеберліктерінің нəтижесі ретіндегі туындыларына сипаттамалық талдау жасалды. Ірі тұлғалар өмірі мен еңбектеріндегі идеялары ұрпақтар сабақтастығы барысындағы адамзат қоғамының дамуына өзіндік із қалдырып, бір- бірінен кейін жалғасын тауып жатқан мұраларының маңыздылығы сипатталды. Ұлттық мəдени ортаның тұлға қалыптастыруға қаншалықты ықпалының болғандығы олар болмысының ерекшеліктеріне тоқталу арқылы баяндалды. Сонымен қатар көптілді білудің көпмəдениетті игеруге тікелей негіз болатындығы сөз болады.
2015
Тег: Дәстүр

Ұлттық дəстүрлердің көркем мəдениеті жəне өнер тарихы дəстүрлері арқылы студенттердің шығармашылық іс-əрекеттерін жетілдірудің маңызы қарастырылған. Жоғары білім беру жүйесінде болашақ өнер мамандарының шығармашылық іс-əрекеттерін жетілдіруге қатысты өнердегі дəстүр сабақтастығы, қазіргі заманғы түбі бір, діні, ділі бір халықтардың көркемөнер мəдениеті ғылыми- өнертанымдық тұрғысынан зерттелген. Студенттердің түркітектес халықтар мəдениеті жəне өнері негізінде өнертанымдық қабілеттерін жетілдіруге бағытталған байланыстардың маңыздылығы айқындалған. Бұл бағыттағы оқытушылар мен студенттердің өнерді оқыту саласындағы қазіргі мүмкіндіктерінің оқу үдерісінде толық ашылуы əдістемесі сарапталған. Өнерді оқыту əдістемесі мен оқу бағдарламаларының сəйкес келуі жəне түркітілдес халықтары мемлекеттерінің өнер тарихын оқытуда оқу жоспарын жақындастыру, бірыңғай ету жайлы жолдары ұсынылған.
2016