Аудармашылық

Мақалада М. Əуезовтің «Көксерек» шығармасының С.О. Чоракаев пен С. Гейган, С. Холлингсворт тəржімалаған екі аударма нұсқалары қарастырылды
2019

Ш.Мұртазаның шығармашылық ғұмырбаянында ерекше орын алатын жəне бір көркемдік əлем — оның аудармалары. Жазушының алғаш шығармашылығына аудармаға бет бұруы оның студент кезіндегі Мұстай Кəрімнің «Біздің үйдің қуанышы» атты повесін аударғанынан басталғандығын айтуға болады. Аударма саласындағы ізденіс Ш.Мұртаза журналистикаға келген жылдары газет материалдарын, хабарламаларды, лездемелерді аударып, көшіруінде жалғасын табады. Нағыз көркем шығармашылыққа бой ұрған сəтінде Ш.Мұртаза ғасырымыздың алып тұлғасына айналған жазушы Ш.Айтматовтың бірнеше туындыларын аударуда үлкен жетістіктерге жетіп, оқырман мен автордың арасында дəнекер байланысшыға айналды.
2009

Адамзат аударма арқылы араласып-құраласады. Біз өмір сүріп жатқан əлемнің іштей белгілі бір жүйеге құрылғандығы, адам тіршілігінің кез келген қимыл-қарекеті өзінше шағын жүйе екендігі, онсыз əлемнің тұтас жүйесі жасалмайтындығы белгілі. Адамзат тілдерінің арасында да коммуникацияның өз жүйесі, яғни трансляторы, болуы керек. Тілдер арасындағы осындай байланыстырушы жүйенің ең қарапайым шешімі — аударма. Бұл тұрғыдан қарағанда аударма адамзатты біріктіріп тұрған факторлардың бірі деуге де болады.
2009

Олай болса, М.Жұмабаевтың аудармашылық шеберлігі, ерекшелігі жайындағы ой бағытымызды дұрыс арнада өрістету үшін, əуелгі кезекте, аудармашылықтың өзі қандай еңбек екендігін айқындап алған жөн болмақ. Бұл ретте «Əдебиеттану» терминдер сөздігіне көз салсақ, аударма «əдеби шығарманың бір тілден екінші тілге көшіріліп қайта жасалуы, басқа тілдегі түпнұсқа негізінде жазылған көркем туынды» [1] болып анықталады. Ж.Жақыповтың анықтамасы бойынша: «Аударма» — көп мағыналы сөз. Ол, біріншіден, бір тілді екінші бір тілде сөйлету үдерісін білдірсе, екіншіден, осы тілде айтылғанның/жазылғанның келесі тілге қалай жеткенін, яғни іс-əрекеттің нəтижесін, өнімін білдіреді... Аудармаға байланысты басты екі жайт бар: 1. аударманың мақсаты — бастапқы түпнұсқа тілін білмейтін оқырманды/тыңдарманды өзге тілдегі мəтінмен мүмкіндігінше жақын таныстыру; 2. аударма дегеннің өзі — басқа тілдің құралдарымен бейнелегенді екінші бір тілдің құралдарымен толық та нақты, нық шынайы, сенімді бейнелеу» [2].
2011

Мақалада О.Бөкейдің «Мұзтау» повесі жанрлық-стилистикалық тұрғыдан талданып, авторлық экспрессияның берілу тəсілдері, оның аудармадағы көрінісі салыстырыла қарастырлып, повестің түпнұсқаға эстетикалық жағынан сəйкестігі пайымдалды. А.Кимнің осы шығарманы тəржімалауда қолданған əдіс-тəсілдерін көрсете отырып, аудармашы жіберген ауытқушылықтарға да назар аударылды.
2014

Мақалада американ жазушысы М.Твеннің юморлық əңгімелерін қазақ тіліне аударған Ə.Сатыбалдиевтің аудармашылық қыры, орыс тіліндегі нұсқасымен салыстырыла отырып талданды. Аудармашы М.Твеннің жазушылық стилін сақтай отырып, əр кейіпкердің психологиясын, көңіл-күйін жеңіл тілмен тəржімалауға тырысып, түпнұсқадағы мəтін ырғағы, интонациясы сақталатындығына назар аударды. Аудармаларда қолданылған лексикалық трансформацияларға талдау жасалды.
2014

Мақалада өзбек жазушысы Ш.Рашидовтың шығармаларын қазақ тіліне аударған Ə. Сатыбалдиевтің аудармашылық шеберлігі, өзбек тіліндегі нұсқасымен салыстырыла отырып, зерттелді. Аудармашы түпнұсқа авторының жазушылық стилін сақтай отырып, əр кейіпкердің психологиясын, көңіл-күйін түпнұсқаға сəйкес тəржімалады. Түпнұсқадағы мəтін ырғағы, интонациясы сақталатындығына назар аударылды. Аудармашының аудармасында қолданылған лексикалық трансформацияларға талдау жасалды.
2014