Кінә

Аталған мақалада кінә және кінәнің нысандары, сонымен қатар Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығындағы кінә дәрежесінің түсінігі қарастырылған. Кінә – тұлғаның онымен жасалған қоғамдық қауіпті іс- әрекетіне деген қылмыстық заңмен белгіленген психикалық қатынасы. Кінәнің мәні қылмыскердің қылмыстық заңмен қорғалатын әлеуметтік құндылықтарға деген дұрыс емес қатынасымен анықталады. Кінәнің дәрежесі оның нысаны мен мазмұнының жиынтығымен анықталатын, кінәнің әлеуметтік мәнінің сандық сипаттамасын білдіреді. Авторлар кінә институтының тарихи дамуын, сондай-ақ шет елдердің қылмыстық құқығындағы кінә нысандарын және оның қылмысты саралаудағы рөлін талдайды.
2014

Философияда «кінә» түсінігі «жауапкершілік» түсінігіне жақындасады. Бұл немен байланысты деген сұрақ туындауы мүмкін. Біріншіден, философияда кінә де, жауапкершілік те тұлғаға тән өзара ұқсас категориялар болып табылады. Басқаша айтқанда, «кінә – жауапкершілік» схемасында психология ғылымында кінә ерекше маңызға ие болса, философияда жауапкершілік бірінші кезекте қарастырылады. Екіншіден, философияда жауапкершілік тұлғаның кінәсінен және керісінше, кінә жауапкершіліктен бөлек қарастырылмайды (адам өз-өзінің, өзге адамдардың және құдайдың алдында жауапты). Нәтижесінде, жауапкершілік те кінә де бостандық пен қажеттілік қатынастарымен сәйкес келеді.
2015

Құқықтағы кінә туралы сөз қозғалғанда, ең алдымен, оның жеке тұлғаларға (индивидтерге) тән мінез-құлықтың жай-күйі екендігін аңғаруға болады. Дегенмен, теорияда заңды тұлғаның кінәсі деген түсінік те қалыптасқан. Заңды тұлғаның кінәсі түсінігін дұрыс анықтау, әсіресе, заңды тұлғалар субъектілер болып табылатын құқықбұзушылықтарды саралау кезінде елеулі маңызға ие. Ғылыми зерттеулер барысында келесідей сұрақтар туындайды: «психикалық қатынас түсінігі» заңды тұлғаларға қатысты ма, пайда болған зиянды салдарға заңды тұлғаның теріс ниеті немесе немқұрайлығы бар ма?
2015

«Кінә» категориясына заңи баға берерде, ең алдымен, қол- даныстағы заңнамаға сүйену қажет. Заң шығарушының бұл мә- селеге қалай қарайтынын анықтап алған жөн. Қолданыстағы ҚР АК-не назар аударсақ, онда кінәға анықтама беретін нақты норманың жоқ екенін байқаймыз. ҚР АК-нің 359-бабына сәй- кес борышқор кінәлі болған кезде, егер заңдарда немесе шарт- та өзгеше көзделмесе, міндеттемені орындамағаны және (не- месе) тиісті дәрежеде орындамағаны үшін жауап береді. Егер борышқор міндеттемені тиісті дәрежеде орындау үшін өзіне байланысты шаралардың барлығын қолданғанын дәлелдесе, ол кінәсіз деп танылады. Мұнда кінә тек жауапкершілікті туында- татын шарт ретінде қарастырылады, тіпті заңмен белгіленген жағдайларда бұл шарттың болмауының өзі жауапкершілікті туындатады.
2015