Халықаралық қатынастар

Қиыр Шығыс дәстүрлі түрде Иранның экономикалық дипломатиясында басым сипаттағы бағыттың бірі болып табылады. Негізгі сауда әріптестері ретінде – Қытай, Жапония және Оңтүстік Корея мемлекеттері болып саналады. Иранның осы елдермен сауда айналымы соңғы кезде тек тұрақты даму тенденциясында ғана емес, оның сандық көрсеткіштерінде де байқалады. 2007 ж. сауда айналымының жалпы көлемі 42 млрд долл. АҚШ белгісінен артты. Оның ішінен 20 млрд долл. – Қытаймен, 14 млрд долл. – Жапониямен, 8 млрд долл. – Оңтүстік Кореямен. Осы жағдайда сауда айналымының тірегін ирандық экспорт құраса, оның негізгі бабы – мұнай болып есептеледі [1].
, 2009

Қытай Халық Республикасы мен Иран Ислам Республикасы бүгінгі таңдағы халықаралық қатынастарда өзіндік ерекшелігі бар сыртқы саясатты ұстанатын мемлекеттердің қатарында. Бұл екі мемлекетті, жалпы алғанда, өзара достас мемлекеттер деп айтуға әбден болады. Иранның ядролық бағдарламасы, сондай-ақ оның сыртқы саясатындағы негізгі ұстанымдар Қытай мен Ресей секілді алпауыттардың қолдауына ие болып отырғаны белгілі.
, 2009

Өзбекстан саяси, экономикалық және қауіпсіздік саласы бойынша Еуропалық Одақпен қатынастарын дамытуға қызығушылығын арттыруда. Өзбекстан үкіметінің пікірінше, еуропалық елдермен берік қарым-қатынастар орнатудың жолы "Өзбекстанның ашық сыртқы саясаты және көпжақтылығымен анықталады". Еуропа Ташкентте Өзбекстанды модернизациялау барысында, бүгінгі күндегі демократия мен адам құқығының нышаны және жоғарғы технология мен инвестицияның қайнар көзі ретінде көзқарас қалыптастырды. Сонымен қатар осыған қатысты Өзбекстан Республикасының Президенті Ислам Кәрімов былай деген: "Батыс әлеммен байланыс бізге бүгінгі күндегі технологиялармен, табиғи шикізатты кешенді пайдалану үшін және басқа да маңызды өнеркәсіп ағымдарына инвестицияның құйылуын қамтамасыз етеді".
, 2009

Ислам дінін ұстанушы Шығыс халықтарының ортағасырлық мәдени мұрасын  зерттеудегі өзекті тақырыптардың ішінде ең бір маңыздысы әлі күнге дейін сопылық болып отырғаны жасырын емес. Бұл жағдай сопылықтың исламға дейінгі өркениеттердің мәдени құндылықтарын игеруімен байланысты туындауы мүмкін. Сонымен бірге қазіргі таңда сопылық ислам әлемінің барлық аймақтарында кеңінен тарап отыр, ал «исламның перифериялық аймақтарында», дәлірек айтқанда Алжир мен Кавказда исламның бірден-бір дұрыс түсінігі ретінде қарастырылады.
, 2009

Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы геосаяси жəне геостратегиялық қарым-қатынастар тең құқықты, достық қатынастар негізінде қалыптасуда. Іс жүзінде бұрынғы кеңестік кеңістіктегі барлық елдерге, оның ішінде Қазақстанға да Ресей басты əріптестердің бірі болып қала береді. Ресей – бұрынғы кеңестік кеңістіктегі мемлекеттердің ішіндегі аумақты жəне қуатты державаның бірі. Сондықтан да Еуразия кеңістігінде тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтауда Ресейдің де үлесі едəуір салмақты. Қазақстан Республикасы тəуелсіздігін жариялаған жылдардан бастап өзінің сыртқы саяси стратегиясында Ресей Федерациясымен қарым- қатынастарды басымды бағыт деп жариялады.
, 2010

2009 жылдың 5 шілдесінде Үрімжі қаласында орын алған этника аралық қақтығыс Пекинді өзінің Шыңжаңда қолданып отырған саясатын қайта саралап қарауға мəжбүрледі. Ол жантүршігерлік қанды оқиғаның бұрық ете түсуіне тікелей мұрындық болған Гуанчжоу қаласында ұйғыр жұмысшылары мен жергілікті бір топ қытайлардың (ханьц) төбелесінде қаза болған екі ұйғыр жігітінің ісі еді. Бірақ сол таза қылмыстық іске бола, этникалық ұйғырлардың ҚХР тарихында болмаған зор көлемде антиханьцтік басбұзарлық əрекетке баруы қалай? АҚШ-та бойтасалап жүрген бір əйелдің - Рабия Қадырдың екі ауыз сөзі соншама көп ұйғыр жастарын өлімге басын тігуге апара қойды ма?
, 2010

Бүгінгі таңда жаһандық халықаралық қатынастарда аймақтағы ықпал үшін күрес аса өзекті де маңызды мəселелердің қатарына жатқызылып отыр. Абырой мен ықпал үшін тайталас үлкенді-кішілі кез-келген мемлекеттердің арасында болуы мүмкін. Олардың арасындағы ең ірісі АҚШ пен Қытай арасындағы Азия Тынық Мұхиты аймағы үшін күрес болып табылады. Өйткені көптеген мамандардың пікірінше дəл осы аймақ болашақта шешуші рөл атқаруы мүмкін. Ал халықаралық сарапшылар ХХI ғасырды Азия ғасыры деп бекер атамаса керек. Бұған дəлел Азия елдерінің қарқынды дамып келе жатқан экономикасы мен халық саны болып табылады. АТА-ғы ықпал үшін күрес дегенде, қазір тек екі мемлекетті атауға болады. Оның бірі батыс жəне бүкіл əлем өкілі АҚШ болса, екіншісі, лапылдап жатқан айдаһар Қытай Халық Республикасы. Осы бір тұжырыммен дауласатын ешкім жоқ деп ойлаймын.
, 2012

Осы мақала Қазақстанның ИЫҰ СІМК төрағалығы кезіндегі рөлін қарастырады. Сонымен қатар еліміздің «Іс-əрекеттердің онжылдық бағдарламасы» шеңберінде салған үлесі мен іс- əрекеттері талқыланады. Қазақстан мұсылман əлеміне модернизация, заманауи даму үдерістерімен дем беріп, Батыс елдерімен қатынасты, ынтымақтастықты дамытуда көпір сияқты іс атқарып, ЕҚЫҰ төрағалығында жинаған бар тəжірибесімен бөлісті. Сонымен қатар «ислам бірлігі» тұжырымдамасына талдау жасап, оның араб əлемінде бой алған «Араб көктемі» атымен танымал 2011-2012 жж. толқулардан кейін өзектілігін жəне ықпалын сараптайды.
, 2012

Жалпы адамзат əлемі көптеген мемлекеттерден құралып, белгілі бір байланыс тəртібі бойынша өзара қатынаста болып келеді. Бірақ əлемдегі мемлекеттердің алуан түрлі болуы, яғни үлкен-кіші, күшті-əлсіз болуына байланысты олардың арасындағы қатынастардың сипаты да əртүрі формада бейнеленеді. Əлемдегі мемлекеттер мен халықтардың бəрінде бірдей өмір сүру жəне даму құқығы бар. Алайда тарихтан қалыптасып қалған əлемдік тəртіп дүниежүзіндегі мемлекеттер мен халықтардың бəріне бірдей өмір сүруі мен дамуына тиімді бо- лып отырған жоқ, бұл қазіргі қоғамдық тəжірибеден анық байқалып отырған құбылыс. Бұл құбылыстың басты себебін Қытай: ХVІІ ғасырда “The Treaties of Westphalia” шарты бойынша қалыптасқан халықаралық саяси тəртіп, тек Еуропадағы «христиан өркениетіндегі мемлекеттерге» бағытталған. Сондықтан ең алғаш тəртіптің өзі əділетті емес; 1945 жылы өмірге келген «БҰҰ-ның Хартиясында» белгіленген суберенді мемлекеттердің 9 принципі, 40 жылдан аса жалғасқан Қырғиқабақ соғысының салдарынан атқарылған жоқ. Енді Қытай ұсынып отырған дипломатиялық бес принцип негізінде халықаралық саяси, экономикалық, мəдени жəне қауіпсіздік жаңа тəртібін орнату керек деп санайды.
, 2013

Қазақстанның Ислам конференциясы ұйымының (ИКҰ) қызметіне белсенді қатысуы жəне 2011 жылы ұйымның Сыртқы істер министрлері Кеңесінде төрағалық етуі еліміз үшін маңызды оқиға болды. Бұл төрағалық ұйымның күн тəртібіндегі мəселелерге оңтайлы ықпал етуге, олардың маңыздылығын арттыруға, халықаралық қақтығыстарды реттеу жолдарын іздестіруге жəне осы бағытта сыртқы саяси бастамаларды ұсынуға мүмкіндік туғызды жəне ислам əлемінің жетекші елдерімен екіжақты қатынастардың дамуына септігін тигізді. Əрине, бұл мүмкіндіктердің барлығын бірдей қолдану мүмкін емес. Өйткені ұйымның күн тəртібінде тұрған бір ғана Палестина мəселесінің өзі жарты ғасырдан астам уақыттан бері шешімін таппай келе жатқан мəселе жəне ол көтерілген жағдайда да мүше мемлекеттердің көптігіне байланысты мəселеге қатысты ұстанымдардың да жақындасу нүктелері алшақтап кететіндігі белгілі. Бұл өз кезегінде ұйым қызметінің нəтижесіздігін, мəселелерді шешудегі қауқарсыздығын көрсетеді. Сондықтан төрағалық кезінде Қазақстан екіжақты жəне көпжақты байланыстарды дамытуға, əсіресе экономикалық жəне гуманитарлық бағытқа басты назар аударды. Солардың ішінде атап өтетін болсақ, Ислам даму банкі сияқты ұйымның қаржылық құрылымдарымен, арнайы институттарының ішінде сауда жəне экономикалық ынтымақтастық бойынша тұрақты Комитетімен байланыстар нығайып келеді. Бұған мысал ретінде елімізде исламдық банкингтің дамып келе жатқандығын жатқызуға болады.
, 2013

Бұл мақалада бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы халықаралық ынтымақтастық мәселелері қарастырылған. Автор трансшекаралық деңгейде бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланудың құқықтық негізін реттейтін халықаралық-құқықтық нормаларды қарастыруға тырысқан.Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы халықаралық ынтымақтастықты реттеу бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланудың техникалық шарттары, халықаралық ақпарат алмасу, таратылатын ақпарат мазмұны сияқты негізгі мәселелерге тәуелді. Автор осы мәселелердің халықаралық-құқықтық реттелуіне назар аударған. Мақалада мемлекеттер арасындағы ақпараттық мәселелерді шешетін екіжақты және көпжақты мемлекетаралық келісімдерге талдау жасалған.
, 2014

Мақалада Қазақстанның Еуразиялық экономикалық одаққа қосы­ луына байланысты қазақстандық-­американдық қатынастардың сипаты ашылып, олардың даму перспективалары қарастырылған. Қазақстан Еуразия кеңістігінде интеграциялық үдерістерді ынталандыра отырып, көпвекторлы саясатты жалғастыруға мүдделі болуда. Осы нық орнық­ қан бағдардың түпкілікті қағидаттары мен құндылықтарына бекем болу – біздің мемлекетіміздің даму шарттарына сәйкес келетін сыртқы саясаттың жалғыз үлгісі болып табылады. Қазақстанның АҚШ және Батыстың басқа елдерімен өзара іс­қимылдары еліміздің көпвекторлы сыртқы саясатының өміршеңдігі мен серпінділігін көрсете білді. Ма­ қалада Қазақстан Республикасы мен АҚШ­тың сауда­экономикалық саласындағы ықпалдастығының кейбір жетістіктері мен мәселелеріне талдау жасалған. Қазіргі таңда Қазақстан – АҚШ қарым­қатынастары әлемдік саясаттың түйінді мәселелері бойынша ұстанған бағыттары­ ның, сондай­ақ ықпалдастықтың басым салаларындағы ұзақ мерзімдік ұлттық мүдделерінің жақындығымен ерекшеленетіндігі атап өтіледі.
, 2015