Қолайсыз және зиянды өндірістік мекемеде жұмыс атқаратын жұмысшыларды медициналық тексеруден өткізу

Қазіргі нарықтың экономикалық кезеңінде көп өндірісте әліде жүмыс барысында нормативтік заңдар сақталмайтындығы, жеделдетілген жүмыс, жаңа химиялық улы заттардың қолданылатындығы, ортаның ластануы т.б. адам ағзасына әсері сақталуда. Жоғарыда айтылғандар жаңа қолайсыз факторлар мен жедел жағдайларды туғызуда. Өнеркәсіпте кездесетін зиянкестік факторлар Қазақстан Республикасының Конституциясына және Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексіне сәйкес мемлекеттік санитарлық – эпидемиологиялық қадағалау басқармасы және еңбекті қорғау орындары айналысады.

Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексінің 25–тарау, 155-бабы өндірістік қызметті жүзеге асыратын әрбір азаматты медициналық зерттеп-қарауды қамтамасыз ету болып табылады.

Медициналық тексеріп қарау міндетті және профилактикалық болып бөлінеді. Міндетті медициналық тексеріп қарау алдын-ала және мерзімдік болып бөлінеді. Міндетті медициналық тексеріп қарау өткізілетін зиянды өндірістік факторлардың, кәсіптердің тізбесін, сондай-ақ осындай тексеріп қарауды өткізудің тәртібі мен кезеңділігін уәкілетті орган белгілейді. Өндірістік және шаруашылық қызмет саласында жұмыспен айналысатын дара кәсіпкерлер мен заңды түлғалар алдын-ала немесе мерзімдік медициналық тексеріп қараудан өтпеген немесе денсаулық жағдайына байланысты жүмысқа жарамсыз деп танылған адамдарды жүмысқа жібермеуі тиіс.

Кәсіптік аурулардың дамуында негізінен әртүрлі өнеркәсіп факторлары және жүмысшылардың кәсіптік мамандығы маңызды роль атқарады. Жүмыс барысында жүмысшылар әртүрлі зиянды заттармен тікелей немесе тікелей емес қатынаста болады. Сол себептен олардың кәсіптік анамнезін білу керек. Кәсіптік анамнезінде жүмысшы өндірістің қай саласында, кім болып істейді, яғни мамандығы, қандай зиянды заттармен жүмыс жасайды, зиянды заттардың шектеліп рүқсат етілген концентрациясы (ШРЕК) және қанша уақыт қатынаста болатынын, ол заттың физикалық және химиялық жағдайын, ағзаларға қай жолмен түсіп, қай жолмен шығатынын, қай ағзаларға жиналып әсер ететінін білу кәсіптік ауруды табуда және профилактикалық жүмысты жүргізуде өте маңызды. Сол өнеркәсіптік жағдайларда бір жүмысшылардың кәсіптік ауруларға үшырайтыны, ал біреулерінің үшырамайтыны жалпыға мәлім. Бүл жоғарыда айтылған жағдайларға байланысты.

Өнеркәсіптік зияндығы бар мекемелерде кәсіптік аурулардың алдын алу үшін бірқатар шараларды жүргізу керек. Негізінен медициналық – профилактикалық шаралар олар біріншіден, өндірісті алдын ала қарап тексеру және медициналық болжам жасау. Мүнда зиянды факторлардың жүмысшылардың организміне әсерін тексеріп, болдырмау шараларын жүргізу. Екіншіден, өнеркәсіпте жүмыс істейтін адамдарды кезеңдік тексеруден өткізу.

Бүл байқаудың бірінші мақсаты – созылмалы кәсіптік ауруларды ертерек анықтап білу және екінші маңызды мақсаты – ол, жүмыс жасауға кедергі болған жалпы ауруды анықтау. Негізінен мүнда, өнеркәсіпке байланысты мамандандырылған медициналық қызметкерлер жүмыс істейді. Олардың ішінде кәсіптік-патологтар, цех дәрігерлері негізгі орын алады. Өндірістік дәрігердің негізгі міндеті: ауруды уақытында табу және емдеу, жүмыс жағдайына санитарлық – гигиеналық мінездеме беру, сырқатнаманы дүрыс жүргізу және жедел улану жағдайында санитарлық – эпидемиологиялық қадағалау басқармасының жауапты қызметкерлеріне шүғыл хабарлама беру. Санитарлық ағарту және басқа профилактикалық жүмыстарды берілген заңдарға, мемлекеттік – стандарттық мәліметтердің шектеліп рүқсат етілген концентрациясын жүмыс ортасында сақтау туралы жүмыс жүргізу.

Міндетті және профилактикалық медициналық тексеріп қараудың уақтылы өтуін мемлекеттік санитарлық – эпидемиологиялық қадағалау комитеті органдары бақылайды.

Біздің бүдан айтпағымыз Алматы қаласы Жетісу аудандық мемлекеттік санитарлық – эпидемиологиялық қадағалау басқармасының МСЭҚБ өндірісті бақылау бөлімінің 2012 жылға жүргізген алдын – ала және кезеңдік медициналық тексеру қорытындысы дәлел. Бүл жерде 2012 жыл бойында тіркеуде түрған өнеркәсіптік мекемелер мен олардан тексеру барысында алынған мәліметтер, ауру көрсеткіштері және жіберілген кемшіліктерге қолданылған шаралар көлемі көрсетілген. (1-кесте)

Ікесте - Жетісу ауданы бойынша 2012 жылы жүргізілген алдын - ала және кезеңдік медициналық тексеру

Көрсеткіштер

2011ж

2012ж

1

Тіркеуде түрған обьектілер

363

344/301

2

Оның ішінде жүмыс істеп түрғандар

320

301

3

Оның ішінде қауіпті жүмыс жағдайында

5210

4479

4

Пайыздық үлесі %

55,9

60,4

5

Жұмысшылар саны

9315

7414

6

Оның ішінде әйелдер

1510

1130

7

Пайыздық үлесі %

16,2

15,2

8

№166 бұйрық бойынша 2012 жылға арналған медицналық тексеруге кіретіндер

5210

4479

9

Пайыздық үлесі %

55,9

60,4

10

Оның ішінде әйелдер

1510

895

11

Пайыздық үлесі %

29

20,0

12

№166 бұйрық бойынша 2012 жылы медициналық тексерумен қамтылғандар

5210

4479

13

Қамтылғандар пайыздық үлесі %

100

100

14

Оның ішінде әйелдер

1149

895

15

Пайыздық үлесі %

98,3

100

16

Кәсіптік аурулардың тіркелу жағдайлары

0

0

17

Кәсіптік ауруға негіздеу

0

0

18

Соматикалық аурулардың пайда болуы, барлығы

1137

214

19

Оның ішінде әйелдер

176

36

20

Пайыздық үлесі % барлығы

21,8

4,8

21

Пайыздық үлесі %, әйелдер

15,3

4,0

22

100 адамға шаққандағы жалпы аурушаңдық

49,44

34,81

23

ВУТ бойынша еңбекке қабілеттілікті жоғалту

398,8

283,54

24

Басқа жұмысқа ауыстыру, барлығы

44

55

25

Оның ішінде уақытша, барлығы

38/6

21/34

26

Айыппұл салынды / ұсталды

10/10

15/15

27

Салынған айыппұл сомасы

196560

367286

28

¥сталған айыппұл сомасы

196560

367287

29

Жұмыстан шектетілгендер / обьекттер саны

45/4

310/15

30

¥йғарым барлығы / орындалғаны

7/5

15/15

31

Орындалған санитарлық ұйғарымдардың пайыздық үлесі

%

71,4

100

32

Бауыр және ұйқы безі аурулары

21

22

Осы жағдайларға байланысты көптеген медициналық – профилактикалық алдын-алу шаралары жүзеге асырылды, оның ішінде витаминдермен емдеу, санаторлы-курортты ем тағайындау, уақытша еңбек демалысы және т. б.

 

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

  1. ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі. – Алматы: ЮРИСТ, 2009. – 109 б.
  2. Утверждены постановлением Правительства РК № исх: 166 от: 25.01.2012. Правила проведения обязательных медицинских осмотров.
Жыл: 2013
Қала: Алматы
Категория: Медицина