Педагогика

Болашақ ұрпақтың рухани дамуын жаңа заман талабына сай жүргізу ісінде қазақ халқының ғасырлар бойы жинақтаған халық мұраларының озық үлгілерінің маңызы зор, олар жеке тұлғаның жан-жақты дамуына өз əсерін тигізеді. Сол себепті қазіргі таңда жас ұрпақты халықтың қолданбалы өнер түрлерін жинақтап, зерделеуге қатысты тəлім-тəрбиесі мен мол тəжірибесі негізінде тəрбиелеудің қажеттігі өсе түсуде.

Теги: Тәрбие

Елбасымыз Н.Ə.Назарбаев ұсынған «Қазақстан – 2030» стратегиясында негізгі бағыттардың бірі ретінде халықтың ұлттық моделі мен салт-дəстүрлерін есепке ала отырып, білімі мен білігі жағынан өркениетті елдердегі замандастарымен қатар тұра алатын, бойында ұлттық, отаншылдық рухы мықты қазақстандықтардың жаңа ұрпағын тəрбиелеу қажеттігі баса айтылған [1].

Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі қалыптасуда. Бұл процесс білім парадигмасының өзгеруімен қатар жүреді. Жаңа білім парадигмасы бірінші орынға гуманистік білімін, білігі мен дағдысын емес, оның жан-жақты дамуын есепке ала отырып, еліміздің бəсекелестікке қабілетті елу елдің санатына тұратын тұлғаны тəрбиелеу талаптары тұр. Қазақстандағы əйелдердің білім алу мəселесіне жан-жақты талдау жасаған ғалымдар М.Қозғам- баев, Т.Тəжібаев, А.И.Сембаев, К.Бержанов, А.Жақыпов, К.Құнантаева, Л.С.Сырымбетовалар болды.

Бөкей Ордасында Жəңгір хан мемлекеттік деңгейде патшалық Ресейдің көмегімен шетелдік маман-ғалымдарды шақырып, ең өзекті экологиялық мəселелерді шешкен. Себебі Бөкей Ордасында Нарынқұм одан əрі жайлап, бүкіл Бөкей хандығының территориясы құмға айналып, табиғат жағдайы күннен күнге нашарлай берді. Бұл туындаған экологиялық мəселелер қазақ халқының көптеп мал өсіруіне жəне шабындықтар мен жайылымдардың өрісі тарылып, Ордада мал өсіруге, егін салуға, бау-бақшаға жер құнарсыз болды. Оған қоса Ордадағы Нарынқұм басқан жерлерде су жəне су көздері тапшы болып, халықты сумен қамтамасыз ету өте қиындық тудырып, ауыз су ішу көкейкесті мəселеге айналды. Бөкей Ордасында құм басқан территория кеңейіп, патшалық Ресейдің шекаралас губерниялар жерлерін құм басып, тарала бастады. Əсіресе ол Бөкей хандығымен шекаралас Астрахань, Саратов т.б. губерния жерлерін толық құм басу қауіпі тұрған болатын. Осы Бөкей Ордасындағы экологиялық мəселелерді жəне патшалық Ресейге экологиялық қауіп бар екенін патша өкіметіне Жəңгір хан дұрыс түсіндіре білген. Осы мəселеге байланысты Ресей жəне шетел ғалымдарын шақыртқан. Патшалық Ресей Жəңгір ханның бұл идеясын қолдап, экологиялық мəселелерді шешудің жолдарын жəне бағыттары бойынша кеңестер беріп, оған қоса əр түрлі техникалық жабдықтармен қамтамасыз еткен.

Теги: Экология

Біздің елімізде отбасы дегеніміз — махаббат, достық, өзара құрмет сезімі біріктірген, ортақ шаруашылық ұстап, бір-біріне материалдық жəне моральдық сүйеу бола білетін ер адам мен əйел адамның одағы. Бала тəрбиелеу олардың дене тəрбиесі мен рухани күшін, Отанға берілгендік, демократиялық мемлекет құрылысына белсене араласу рухына байланысты дамыту отбасының маңызды міндеті болып табылады. Отбасы — күнделікті тіршілігіне қалыпты жағдай тудыру, денсаулықты сақтау, бала туып, тəрбиелеу, өмір тəжірибелерін алға апару, ұрпақтар жалғастылығын жүзеге асыру мақсатында еркек жəне əйел баласының бірге тұруының ғасырлар бойы қалыптасқан формасы. Отбасылы адамдардың отбасыз жандарға қарағанда түрлі ауруға ұшырау деңгейі төменірек те, ал ғұмырының ұзақтығы жоғарырақ екені белгілі. Жанұяның қоғам жəне жеке бас үшін мəні зор, сондықтан оны қоғам мүддесі үшін нығайтады.

Теги: Отбасы

 Қоғамдық мектепке дейінгі тəрбиені дамыту балабақша қызметкерлерінің алдына жаңа міндеттер қойды. КСРО Министрлер Кеңесі мен СОКП Орталық Комитетінің 1959 ж. 21 мамырдағы қаулысы мектепке дейінгі мекемелердің ары қарай дамуын анықтады. Балабақшалардағы негізгі шешімін тапқан нəрсе, ясли мен балабақшаларды біріктіріп, балалар бақшасы болып құрылды. Ол туғаннан бастап мектепке барғанша тəрбиеленетін балаларды қамтыды. РКФКР педагогикалық ғылым академиясы КСРО ғылым академиясымен бірлесе отырып, мектепке дейінгі бала тəрбиесіне арналған бірыңғай бағдарлама шығаруды тапсырады.

Теги: Оқыту

Жастарды халықтық педагогика идеялары негізінде тəрбиелеу мəселесі ұлттық мəдениетімізді дамытуға, ұлттық құндылықтар мен мəдени мұраларымыздың мəнін түсіну, тарихты зерделей отырып, жан-жақты дамыған, рухани мəдениетті жеке тұлға тəрбиелеуде маңызы зор. Осы орайда ең негізгі талаптардың бірі — ұлттық қасиеттерімізді танып-білу, соның негізінде олардың психологиялық жас ерекшеліктерін ескеру болып табылады. Өзімізді-өзіміз танып, өзгелерге таныту, яғни ұлттық ерекшеліктеріміз бен құндылықтарымызды бүгінгі талаптарға сəйкес жүйелеп, байытып, дамытып, басқаларға тарату арқылы өзіміздің ұлттық деңгейлерімізді көтере білу. Осыған байланысты ер балаларында кездесетін психологиялық ерекшеліктерге тоқталғанды жөн көрдік.

 Қазіргі кезде білім жүйесінде күрделі əрі ауқымды реформалар жүріп жатыр. Бүгінгі заман жоғары технологиясы дамып, əр түрлі мыңдаған ақпараттық мəліметтердің ағыны шексіз күшейген кезде, жалпы жаңа технологияларды білім беру саласына шоғырландыру заңды құбылыс. Олардың нəтижелі іске асырылуы көптеген факторлардан тəуелді. Соның ішінде бұл процесті психологиялық- педагогикалық қамтамасыз ету маңызды орын алады. Қоғамның, білім беру практикасының қажеттіліктерін қанағаттандыратын оқыту мен тəрбиенің жаңа теорияларын, концепцияларын, жаңа ғылыми тұғырлар мен қағидалар жасау педагогика ғылымының өзекті мəселелерінің бірі болып табылады. Педагогика саласында көптеген ғылыми жұмыстар жаңа технологияны қолдануды мақсат етеді. Технологиялар оқу процесін қарқындатуға, ғылыми-техникалық ақпараттың жылдам өсу жағдайында жəне маманды даярлауға қойылатын жоғары талаптарды білімді жоғарғы сапалы жаңа сатыға көтеруде ең күшті құралдардың бірі болып саналады.

Қазіргі уақытта Қазақстан əлемдік бірлестікте экономикасы дамыған, əлемдік өркениетке бейімделген, жаңа технологияларды кеңінен қолданатын мемлекет ретінде танылды. Мемлекеттің əлеуметтік-экономикалық дамуы жүріп жатыр. Соңғы жылдары білім беру жүйесіндегі өзгерістер білім берудің үздіксіздігіне, адамның білімдік қажеттілігін қанағаттандыруға, педагогикалық үрдіске қатысушылардың өзара қарым-қатынасын орнатуға, тұлғаны өзгермелі əлеуметтік-экономикалық жағдайға белсендіруге, оның өзіндік жүзеге асуына жəне тұлғалық потенциалын ашуға негізделген. Осы жағдайда қазіргі білім беру жүйесінің ролі мен мəні қоғам өмірінің жаңа деңгейінің негізін құрайтын көрсеткіші ретінде жоғарлауда. Мемлекетіміздің Президенті Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында «бізге экономикалық жəне қоғамдық модернизация қажеттіліктеріне сəйкес қазіргі білім беру жүйесі қажет» деген.

Латын əліпбиіне көшу туралы əңгіме Қазақстанда 1923 жылдың аяғында Мəскеу, Орынбор, Ташкент тəрізді ірі қалалардағы зиялы азаматтар мен сол жерлерде білім алып жүрген қазақ жастары тарапынан көтерілді. Бұл мəселенің көтерілуінің негізгі себебі, сол кезде Кеңес Одағының жүргізіп отырған саясытына орай, КСРО құрамындағы барлық түркі халықтарында латын жазуына өту жайы сөз бола бастаған еді, сондай-ақ өркениетті Еуропа елдерінің латын жазуын қолдануы, Түркия латын əліпбиіне көшуі де себепші болды. Олар өз ойларын баспасөзде жариялап, араб жазулы қазақ əліпбиін ауыстыру жөнінде Қырғыз (қазақ) білімпаздарының 1924 жылы жазда болатын тұңғыш съезінде талқылауды ұсынды.

Соңғы жылдары біздің еліміздегі болып жатқан экономикалық жəне саяси дағдарыстардың салдары əрбір қоғам мүшесіне, отбасына жəне отбасындағы қатынастарға əсерін тигізеді. Еліміздегі экономикалық саясаттың тұрақсыздығы, əлеуметтік институт ретінде, отбасы қызметінің бұзылуына, оның ішінде ажырасудың, қолайсыз отбасылар санының өсуіне əкелуде. Осыған орай суицид (өзін- өзі өлтіру) мəселесінің, оның ішінде жасөспірімдердің арасындағы бұл құбылыстың жылдан жылға өсуі алаңдатушылық тудыртады. Бұл тақырыптың өзектілігі өмірдің қиын кезеңдерінде, жасөспірімдерге отбасының қарамағынан қажетті көмектің болмауының салдарынан, жасөспірімдердің суицидалдық жүріс-тұрыс жасауымен анықталады.

Теги: Отбасы

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында «білім беру жүйесінің басты міндеті — ұлттық жəне жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде жеке тұлғаның қалыптасуына жағдай жасау» деп көрсетілген [1]. Қазақстан Республикасында Білім беруді дамытудың 2005–2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында білім беру жүйесін сапалы дамыту туралы «халықтың барлық жіктерінің сапалы білімге қол жеткізуін қамтамасыз ету; мемлекеттік тілді басым дамыту; білім беру үрдісін оқу-əдістемелік жəне ғылыми тұрғыдан қамтамасыз етуді жетілдіру» көзделген [2].

Мектеп оқушылары арасында спортты жаппай дамыту — оқушылардың спорттық шеберліктерін арттырудың ең маңызды жағдайларының бірі. Екінші жағыннан мектептегі спорттың кең өріс алуы дене тəрбиесі жөніндегі барлық жұмыстарды жақсартуды қамтамасыз ететін факторлардың бірі болуы тиіс. Мектептегі спорт кең қанат жаюы керек пе, керек емес пе, бұл мəселе мектеп тəрбиесінде əлдеқашан оң шешімін тапқан. Мектептегі спортты мойындау — бүкіл дене тəрбиесі жүйесінің даму нəтижесі.

Теги: Спорт

Қазақстан Республикасы толық егемен, тəуелсіз мемлекет мəртебесін алып, қазақ халқының ғасырлар бойы аңсаған арманы орындалды. Енді қазіргі кезеңде еліміздің қорғаныс қабілетін нығайту аса маңызды міндеттердің біріне айналып отыр. Өзін-өзі қорғай алмайтын мемлекет тəуелсіздігін сақтап қала алмайды. Осыған байланысты жастарды Отанымызды қорғауға дайындаудағы басты міндет жалпы білім беретін орта мектептердегі «Алғашқы əскери дайындық» пəнінің берілу деңгейімен тікелей байланысты [1].

Бала өмірінің бірінші күнінен бастап ата-аналар өздерінің ата-аналық борышын орындай бастайды, яғни олар тəрбиешіге айналады. Қуаныш пен қайғыны, қиындықты өз бастарынан бірге өткізе отырып, ата-аналар өсіп келе жатқан өз баласын рухани жəне жəндік күштілігін дамыту жолымен жетелеп, рухани жəне жəндік кемелдікке жеткізеді. Өмірдің өзі əрбір қадам сайын ата- аналардың алдына алуан түрлі сұрақтарды, мəселелерді дайындап ұсынып отырады. Ал ата-аналар болса тəрбиеші ретінде бұл мəселелерді үнемі, сағат сайын шешіп отыруына тура келеді. Бала өте беймаза, сабырсыз жəне көңілсіз кейіпке түскен кезде оның сабырлылығы мен көктем шуағындай күлкісін қайтару үлкен шығармашылықты талап етеді. Яғни толып жатқан педагогикалық мəселелерді шешуге ата-аналардың балаларына деген махаббаты жəне өмірден алған тəжірибесі мен сезімталдығы көмектеседі.

Теги: Тәрбие
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 14
Яндекс.Метрика