Педагогика

Мақалада университеттік білім беру жүйесінің тарихи теориясына əдіснамалық тұрғыда шолу жасалынады. Я.А.Коменскийдің мектептік жəне университтеттік білім беру жүйесі жайлы идеялары талданып, қазіргі таңда білім беру саласында ғалымның идеяларының қолдану деңгейі сипатталады. Университеттік білім тарихында ерекше орын алған еуропалық ағартушылардың, оның ішінде ағылшын ағартушысы Джон Локк, француз ағартушылары Жан Жак Руссо , Клан Адрлайн Гельвеций, Франсуа Мари Аруэ Вольтер, Дени Дидроның, неміс ағартушылары Иммануил Кант, Иоганн Готлиб Фихтенің шығармаларындағы университеттік білім туралы көзқарастары ұсынылады.Классикалық университет идеясының негізін қалаған тұлғалар Вильгельм Гумбольдтің зерттеушілік моделі мен Джон Генри  Ньюменнің  интеллектуалды  университет  моделіне  салыстырмалы  сипаттама беріліп, жоғары оқу орындарының тəжірибесіндегі көрінісі баяндалады. Макс Вебердің либералдыгуманистік идеясы қарастырылады. Х. Ортега-Гассеттің ньюмендік модельді жəне Карл Ясперстің зерттеушілік университет моделін қайта жаңғыртып, университеттік білімнің қалыптасып дамуына əсер еткен тұжырымдары беріледі.Кеңес дəуіріндегі университеттік білім беру жүйесі мен тəуелсіздік жылдарындағы университеттік білім беру жүйесіне салыстырмалы талдау жүргізіледі. Жаһандану дəуірінде университтетік білім беру сапасы мен талапкерлерге қойылатын талаптар жүйесі айқындалады. Университеттік білім беру жүйесінде «гуманистік парадигманың» ерекшелігі сипатталады.

Оқытудың тұлғаға бағыттылығымен ерекшеленген жаңа оқу парадигмасына байланысты, заманауи жоғары оқу орындарының маңызды міндеті өз қызметін қайта құру болып табылады. Соның ішінде оқу үдерісі студентке тек білім мен біліктерді беріп, қаруландырып қана қоймай, студент тұлғасын қалыптастыратындай, шығармашылық еңбекке дайындап, өзін-өзі дамыта алатындай деңгейге көтеруі тиіс. Педагогика ғылымы мен өмір мəселелерінің өзі жоғары оқу орны алдына көптеген талаптар, сұрақтар мен жаңа мəселелер қоюда. Мұндай талаптардың бірі – арнайы оқу орнындағы студенттердің өзіндік жұмысын жүйелі əрі тиімді ұйымдастырудың жаңа əдістерін қалыптастырып тəжірибеден өткізу болып айқындалады.

Қазақстанның əлемдік білім беру кеңістігіне мүше ретінде кіруі қарсаңында білім беру жүйелеріне салыстырмалы зерттеулер жүргізу қажеттілігі өзекті мəселеге айналды. Бұл ағым əлемдік білім беру ісінде болып жатқан жаһандану жəне бірігу үдерістерінің кезеңінде көптеген елдерде, аймақтарда байқалады. Са- лыстырмалы педагогиканың ғылым ретінде жаңаша дамуы əдіснамалары мен əдістемелерінің қарқынды түрде толықтырылуымен сипатталады; этномəдени, пəнаралық, парадигмалық, ресурстық тəсілдер, сондай-ақ модельдеу, контент-талдау (мазмұндық талдау) əдістері қолданылады. Осы мақала шеңберінде салыстырмалы педагогикалық зерттеуде контент- талдау əдісін қолданудың ерекшеліктері жан-жақты талданып, оның білім беру жүйелерін зерттеудегі теңдесі жоқ əдіс екендігі толық дəлелденеді, сонымен қатар бұл əдістің келешекте даму мүмкіншілігі де зор.

Мақалада аниматорлық іс-əрекеттерге байланысты көзқарастар сараланып, соның негізінде əлеуметтік педагог жəне өзін-өзі тану мамандарының аниматорлық іс-əрекеті қарастырылған. Кəсіби педагогикалық аниматорлық іс-əрекет, өзіне операционалды жəне жеке аспектілерді қосатын көп қызметті құбылыс. Болашақ мамандарды кəсіби іс-əрекетке дайындауда оны жүзеге асыруға бағытталған талаптар сараланған. Анимациялық іс-əрекет технологиялық жүйесінің санқырлы жəне жан-жақтылығын анықтауда əдістері мен технологияларын игеру мəселелерімен тəжірибелік дағдыларды қалыптастыру жолдары дəлелденген. Болашақ əлеуметтік педагог жəне өзін-өзі тану мамандарының коммуникативті, ұйымдастырушылық, рефлексивті мəдениетін дамытудың мүмкіндіктері қарастырылған.

Бұл мақалада бейнелеу өнері пəнінде полимəдениетті білім берудің маңызы сипатталып, көріністері айқындалып, полимəдениетт іжастардың бойына сіңіріп, оқыту мен тəрбие беру мəселелері қарастырылады. Кез келген пəнді оқыту теорияға негізделеді. Бұл жайында Леонордо да Винчи былай деген: «Кімде-кім практикаға ғылымсыз құштар болса, ол теңізде жүзуге компассыз шыққан теңізшіге ұқсайды, өйткені олар қайда жүзіп бара жатқандығына ешқашан сенімді болмайды. Практика əрқашан да толыққанды теория негізіне құрылған болуы тиіс жəне онсыз ешнəрсе орынды жасалуыны мүмкін емес...» [1, 3 б.].Егемен еліміздің көркейіп дамуына ғылымның, білімнің жəне өнердің қосатын үлесі ерекше. Мемлекет қазір рухани байлығымызға, ертеңгі ұрпақ мəселесіне баса назар аударуда.  Бүгінгі мектепте отырған оқушыларымыз біздің еліміздің болашағы, мемлекетіміздің ертеңгі тізгінін алатын азаматтары деп қарауымыз керек. Мектепте басқа пəндермен қатар бейнелеу өнері сабағында оқытудың озық тəжірбиелерін қолдану, ұлттық құндылықтар жас ұрпақтың қызығушылықтарын қалыптастыру бүгінгі күнде көкейкесті мəселе.

Қазақстан Республикасының қарқынды дамуы дамыған елдер қатарынан орын алуға кең мүмкіндік туғызып, жаһандық білім кеңістігінде еркін интеграциялануға жағдай туғызып келеді. Қазақстан – көп ұлтты мемлекет. Қазақстан – жалпы тарихи тағдыры ұштасқан 130-дан астам этникалық топтар өкілдерінің ұлт бірлігі топтасқан, серпінді даму үстіндегі ел. Бүгінгі күні біздің қоғамымызда қостілділік біртіндеп көптілділікке ауысып келеді. Бұл көптілділіктің негізгі басымдығы ана тіліне беріледі, өйткені қазақ  тілін мемлекеттік тіл ретінде меңгеру азаматтардың бірігуіне ықпал етсе, орыс тілі ғылыми-техникалық ақпарат көзі болып табылады, ал шетел тілі адамдардың өзін-өзі əлемдік қоғамдастыққа сəйкестендіру қабілеттерін дамыту үшін қажет. Ол, ең алдымен, еңбек рыногындағы мамандардың көптілді меңгеруі мен көпмəдениетті тұлға болып қалыптасуының нəтижесінде мүмкін болып отыр. Осы тұста мақала мазмұны бүгінгі күнгі білім беру жүйесіндегі оқу-тəрбие үрдісінің көптілді орта қалыптастыруға ықпал ету жағдайларын сипаттауды қамтиды. Бүгінгі бəсекелестік заманында мектептегі  оқушылардан  бастап жоғары оқу орнындағы болашақ мамандарға дейінгі, қала берді еңбек ұжымындағы мамандардың кəсіби шеберлігін шыңдауда көптілді меңгерудің маңыздылығы өзекті мəселе ретінде қарастырылады. Көптілділік негізінде көп мəдениетті тұлғаны қалыптастыру тəжірибелері мемлекеттік деңгейдегі іс шаралар нəтижесінде іске асырылып келетіндігі жəне Республикамыздағы тілдік оқыту жұмыстарының нəтижелері мен болашағы тұжырымдалады. Қорыта келгенде, көптілділіктің бүгінгі бəсекеге қабілетті маман даярлаудың маңызды көрсеткіштерінің бірі екендігі баса айтылады.

Мақалада «парадигма» ұғымы нақты бір уақыт аралығында мамандарды дайындау мəселесіндегі ғылыми идеялар моделі ретінде анықталады. Педагогтерді дайындаудың теориялық практикалық міндеттерін шешугемүмкіндік беретін идеялар, ғылыми пайымдаулар жүйелі талданады. Парадигмалардың ауысуы студенттердің креативтілігін қалыптастыруда қоғамдық прогрестің дамуына тиімді жəне табысты əсер ететін маңызды шарт ретінде қарастырылады. Педагогтердің креативтілігінің психологиялық- педагогикалық негіздерін қалыптастыру моделі ұсынылады. Модель үш блоктан тұрады.Бірінші блок – университеттің инновациялық білім беру ортасында студенттердің креативтігін қалыптастыру жағдайында педагогикалық іс-əрекетке деген креативтік бейімділігі.Екінші блок – университеттің оқу-тəрбие үдерісінде инновациялық технологияларды қолдануға маманның дайындығы.Үшінші блок – университеттің инновациялық білім беру ортасында технологияларды қолдана отырып, студенттердің педагогикалық қарым-қатынасқа енуі.Креативтікті зерттеуде өткізілген талдау жалпы заңдылықтар мен кəсіптік андрагогикада өткізу ерекшеліктерін табуға мүмкіндік береді. Креативті тұлғаның жеке интеллектуалдық-эвристикалық сапасы ретінде рационалистік түсінуден ерекшелігі креативтікті жүйелі, бағалы тұлғалық, көп деңгейлі білім беруден бастау алады.

Бұл мақалада жоғары оқу орындары студенттерінің білім сапасын бағалау технологиясы, мемлекеттік аралық бақылаудың мақсаты мен міндеттері, оны енгізу кезеңінің ерекшеліктері туралы айтылып, 5  кезең көрсетіледі. «Нəтижеге бағдарланған білім беру» жəне «Қазақстанда білім беру сапасын дамыту» тұжырымдамаларын тарату жағдайында оқу жетістіктерін сырттай бағалау жүйесі ендірілген. Оқу жетістіктерін сырттай бағалауды енгізу қажеттігі, мақсат-міндеттері, ерекшеліктері айқындалған жəне оқу жетістіктерін сырттай бағалаудың нəтижесіне талдау жасалған. Мемлекеттік аралық бақылаудың (МАБ) жəне Қазақстанда оқу жетістіктерін сырттай бағалауды (ОЖСБ) ендіру мен өткізу бойынша 2004 жылдан бастап, осы уақытқа дейінгі статистикалық материалдар мысалға алынады. Оқу жетістіктерін сырттай бағалауға күндізгі бөлімнің 4-курс жəне сырттай оқитын студенттер қатысады. Студенттердің білімдік, құқықтық, экономикалық, аграрлық, жаратылыстану ғылыми,  медициналық,  техникалық  жəне технологиялық мамандықтар бойынша ОЖСБ тапсыруында (2011-2013 жж.) соңғы үш жылдың көрсеткіштеріне назар аударуға болады. Жоғары оқу орындарының: ұлттық, мемлекеттік, азаматтық емес, акционерлік жəне жеке меншік түрлеріндегі оқу жетістіктерін сыртқы бағалау диаграммалары беріледі. ОЖСБ «өте жақсы», «жақсы», «қанағаттанарлық», «қанағаттанарлықсыз» бағаға тапсырған студенттердің саны, сонымен қатар республика бойынша шыққан орташа балл туралы статистикалық мəліметтер көрсетіледі. Республика көлемінде бір жоғары оқу орнында «қаржы», «есептеу жəне аудит» сияқты екі экономикалық мамандық бойынша орташа көрсеткіштерді салыстыру жүргізілген. Ұлттық тестілеу орталығының сайты www.testcenter.kz

Мақалада «Өзін­өзі тану» рухани­адамгершілік білім беру бағдарламасының Қазақстан Респуб­ ликасының жалпы білім беру жүйесіне ендірілуі құрылымдық­фунционалды түрде талданады. Атал­ ған мәселені талдау «Бөбек» қорының құрылған кезінен бастап, осы уақытқа дейінгі кезеңдерді қамтиды. «Бөбек» қайырымдылық қорының қалыптасуы мен дамуы үш кезеңге, яғни бірінші кезең 1992­2000 жылдар, екінші кезең 2000­2010 жылдар аралығы және бүгінгі күнге дейінгі кезең деп бөліп қарастырылады. Автор мектеп жасына дейінгі сәбилердің әлеуметтiк жағынан қорғалуына, олардың сүйіспеншілікте, қамқорлықта тәрбиеленуiне көмектесу мақсатында дүниеге келген «Бө­бек»» қорының атқарған қызметін жан­жақты талдап, қордың дамуының алғашқы кезеңінде атқа­ рылған жұмыстарда қоғамдағы әлеуметтік дерттің алдын алуға, денсаулығы нашар балаларды сау­ ықтыруға, жетім балаларға қамқорлық көрсетуге көбірек мән берілгендігін баса көрсетеді. Мақалада «Бөбек» қорының келесі бір бағыты ретінде «өзін­өзі тану» рухани­адамгершілік білім беру бағдарламасының мазмұны мен құрылымдық ерекшеліктеріне сипаттама беріледі. Осы ке­ зеңде қордың атауы өзгеріп, оның «Бөбек» ҰҒПББСО айналуы сөз болады. «Өзін-­өзі тану» пәнінің жалпы білім беру жүйесінің барлық деңгейлерінде эксперименттік байқаудан өтуі және міндетті пән ретінде ендірілуіне жасалған құрылымдық талдауларда аталған пәннің заман талабынан туындаған қажеттілік екендігі дәлелденеді. Сонымен қатар, «Өзін-­өзі тану» пәнінің еліміздің білім беру жүйесі­ нің барлық деңгейлеріне ендірілуіне байланысты жоғары оқу орындарында жаңа мамандықтың ашылып, өзін-­өзі тану мұғалімдерін дайындау мәселесінің қолға алынғаны туралы да айтылады.

Мақалада БАҚ­тың мұғалімнің бейнесін сомдап көрсетудегі рөлі қарастырылады. Зерттеулер посткеңестік елдерде мұғалім мамандығының аса танымал болмауының көптеген саяси­эконо­ микалық және әлеуметтік себептері бар екендігін көрсетеді. Зерттеулерде мұғалім туралы айтыл­ ған қоғамдық пікірді түсіну үшін БАҚ сияқты ақпарат алаңдарының маңыздылығына назар ауда­ рылады. Мақалада 2013 жылдың ақпан айы мен 2014 жылдың ақпан айы аралығында «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская Правда» сияқты республикалық басылымдардағы білім беруге қатысты жарық көрген мақалалар талданып, мұғалім­педагог бейнесінің жасалуы мәселесі қарас­ тырылады. Мұнда «өлім», «жәбір» дискурсымен қатар, мұғалімдерге қатысты «ұрпақ тәрбиелеудегі жауапкершілік», «біліктілікті көтеру», «материалдық ынталандыру» сияқты дискурстар да басым­ дылық танытады. Сонымен қатар «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская Правда» басылым­ дарында республикадағы қазақ және орыс тілді басылымдарға тән екі түрлі ақпарат тарату сипа­тының байқалмағандығы айтылады. Бұл олардың ресми бағыттағы жалпыұлттық басылымдар болғандығымен  түсіндіріледі. Автор білім беру саясатында БАҚ идеологиялық насихаттың маңызды арнасы болып табылатынын ескере отырып, мұғалім бейнесі мәселесінің баспасөз беттерінде үнемі талқылануының қажеттілігіне тоқталады.

Мақаланың мақсаты – «Кәсіби оқыту» мамандығы бойынша студенттерді дайындауды талдау,«Кәсіби бағдар теориясы және әдістемесі» оқу пәнін ендірудегі кәсіби бағдар беру тәжірибелерін жинақтау, сонымен қатар сұрақтарды оқып үйренуде электронды сөздіктерді қолдану.Ғылыми мақала кіріспе (introduction), негізгі бөлім(main body) және қорытындыдан (conclusions) тұрады. Мақалада «Кәсіби оқыту» мамандығының кәсіби іс­әрекеттік нысандары және түрлері, ба­ калаврлар міндеттерінің кәсіби іс­әрекет түрлерімен сәйкестігі, аталған мамандық бойынша оқу нәтижелері  анықталады.Кәсіби бағдар жұмыстарын ұйымдастырудың теориялық аспектілері қарастырылады. Осы тұ­ ғырлар негізінде Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің «Кәсіби оқыту» мамандығын­ да оқытылатын «Кәсіби бағдар берудің теориясы және әдістемесі» оқу пәнінің мақсаты мен мін­ деттері анықталады. Сонымен қатар мақалада аталған пәнді жүргізуде қолданылатын ақпараттық технологиялар да қарастырылады. Атап айтқанда, авторлардың дайындауымен екі нұсқада: біріншісі, кәсіби бағдар беру бойынша екі тілде сөздіктердің басылып шығуы, екіншісі, студенттердің құ­ зыреттіліктерін қалыптастыруға мүмкіндік беретін дыбыстық электронды сөздіктің жасалуы туралы айтылады. Сол сияқты оқу үдерісінде басқа пәндерді оқытуда электронды сөздіктерді пайдалану мүмкіндіктері анықталып, аталған сөздікті жасаудың бағдарламасы ұсынылады.

Білім берудің негізгі жетістігі, ол білімгерлердің ойлау қабілетін дұрыс ұйымдастыра білу. Оқу көрнекілігі – оқу материалын меңгеру сипатына әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Оқытушының баяндауымен түсіндірілген сабақтан алынған білімге қарағанда, көрнекілікті пайдалана отырып, оқытылған сабақтар бі­ лімгерлердің білімін жоғарылататыны белгілі. Оқу үдерісінде көр­ некілікті пайдалану оқытушымен тығыз байланысты. Білімгерлер мұғалімнің айтқан оқу материалдарын, алған білімдерін өздері эксперименттер арқылы, құбылыстар мен үдерістерді нақтылап, көре ала­ ды. Көрнекілік құралдар студенттердің оқуға деген қызығушылығын арттырады. Мақалада саңырауқұлақтар бөлімінен көрнекіліктерді пайдалану ерекшеліктері мен әдістері келтірілген. Қазіргі таңдағы саңырауқұлақтар бөліміндегі өзгерістерге шолу жасалған. Саңырауқұ­ лақтардың түрлерін (қаракүйе, ақұнтақ, қастауыш, зең саңырауқұлақтары, астықтың сызықты таты), көрнекілік ретінде пайдаланудың ерекшеліктері көрсетілген. Сонымен қатар, астықтарды зақымдайт­ ын (фузариоз және макроспориоз) ауруларының қоздырғыштарының биологиялық ерекшеліктерін зерттеу нәтижелері  берілген.

Жоғары оқу орнының негізгі мақсаттарының бірі – болашақ мамандардың шығармашылық қабілетін қазіргі заман талабына сай қалыптастыру болып табылады. Осы мақсатта мақала авторлары физика пәнін оқыту үдерісінде, әсіресе практикалық сабақтарда электронды оқыту құралдарын қолдануды, физикалық есептерді шығаруда компьютер бағдарламаларын пайдалануды ұсынады. Физика мамандығы бойынша оқитын студенттердің басым бөлігі физикалық есептерді шығаруда, есеп шығаруға тиімді әдісті таңдап алуға, есептерді шығаруда физикалық құбылыстар мен заңдылықтардың негізін ашуда қиналатындары рас. Осы мәселені жеңілдету мақсатында авторлар физика пәні бойынша есептер шығарудың, тәжірибелер мен демонстрациялардың компьютерлік моделдерін жасаған. Мақалада авторлардың физика курсын оқу үдерісінде, физикалық есептерді шығаруда компьютерлік бағдарламаларды қолданудың әдістері баяндалған. Қазіргі таңда Қ.А.Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде болашақ физика мұғалімдерін даярлауда ақпараттық – телекоммуникативтік технологияларды қолданудың техникалық базасын жасауға үлкен көңіл аударылып отыр.

Мақалада ойын теориялары мен технологиялары К. Гросс, Штерн, И. Кант, К. Бюллер, Бойтендайк, З. Фрейд сияқты белгілі және т.б. ғалымдардың философиялық­психологиялық көзқарастарына сәй­ кес қарастырылады. Ойынның психологиялық мазмұны мен маңызы А. Фрейд, М. Клейн және К. Левиннің түсінуіндегі негізгі ұстанымдық айырмашылықтар тұрғысынан айқындалған. Ойынның құрылымы көр­ сетілген. Жұмыстың негізгі бөлімі дидактикалық және ұлттық ойын­ дардың маңыздылығына және олардың жасөспірімдерге тигізетін жағымды әсерін ашуға арналады. Олардын нақты сипаттамасы, соның ішінде оқу мазмұнындағы түрлі жіктемелері көрсетіледі. Дидактика­ лық ойындардың сапасы талданады және оларды кұрастыру қағида­ лары ұсынылады. Жұмыста ұлттық ойындардың физикалық, интеллек­ туалдық және эмоционалдық дамудың көзі ретіндегі орнына ерекше мән беріледі. Ұлттық ойындарға сипаттама бере отырып, авторлар «Ақсүйек», «Ханталапай», «Арқан тартыс», «Тоғыз құмалақ», «Асық ойыны» және «Алтыбақан» сияқты ойындарды баланың интеллектуал­ дық тұлғалық дамуына да әсер ететін ойындар деп белгілейді. Кесте­ де «Асық» ойыны мен компьютер ойындарының салыстырмасы түрінде ұлттық ойындардың басымдылығы, олардың қазіргі жасөспірімдердің психологиялық денсаулығына тигізетін жағымды әсерлері көрсетіледі. Авторлар бұларды тарихи қалыптасқан және жасөспірімдердің өзіндік санасына оң әсер ететін ойындар ретінде қайта жаңғыртуды ұсынады.

Тег: Спорт

Мақалада авторлар қазіргі заманда педагогика, саясаттану, әлеу­меттану,  экономика,  құқық  салаларында  кеңінен  қарастырылатын «мемлекеттік және мектептік білім беру саясаты» мәселелерінің ғы­ лыми сипатын ашып көрсеткен. Авторлар отандық және шетелдік ғалымдар еңбектеріне сүйене білім беру саясаты, мемлекеттік білім беру саясаты, мектептік білім беру саясаты ұғымдарына берілген теорияларды жүйелеп, ұғымдардың ұқсастықтары мен аражігін ай­ қындаған. Авторлар мемлекеттік және мектептік білім беру саясаты­ на әсер етуші факторлар жүйесін құрастырған. Жүйе элементтерін сипаттау барысында мемлекеттің әлеуметтік­ - экономикалық жағдай теориясына, білім беру саласындағы нормативтік құжаттарға (Конс­ титуция – Ата Заңымыз, ҚР «Білім туралы» Заңы), білім беруді дамыту стратегиялары мен бағдарламаларына («Қазақстан – 2050» Страте­ гиясын, ҚР білім беруді дамытудың 2011­2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы) қысқаша шолу жасаған. Авторлар Les Bell және Howard Stevenson еңбектеріне сүйене отырып білім беру саясатын жүзеге асыру кезеңдеріне салыстырмалы сипаттама  берген.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 16