Сұлулық өлімді талап етеді ме?

Аннотация: Біз бұл мақалада артық салмақтан айығуға арналған дәрілік заттардың зиянды жақтарын қарастырамыз. Артық салмақтан арылуға арналған дәрілік заттар ғаламтордағы жарнамалардағыдай оңтайлы емес. Қазіргі таңда нарықта артық салмақтан айырылуға арналған дәрілік препараттардың саны күн санап артуда.Өндірушілердің басты мақсаты халыққа шынайы түрде көмек емес, нақтылы ақша көзін табу саясатында. Шындығына келгенде, бұл дәрілік заттардың саны қанша артып жатса да, оны қолданып жатқан артық салмағы бар адамдар өздерінің айтарлықтай нәтижеге қол жеткізе алмағандарымен дәрілік препараттарды қабылдау барысында қосымша клиникалық ауруларға ұшырағандарын мәлімдеп дабыл қағуда. Бұл мақаланың өзекті мәселесі осы дәрілік заттардың қауіптілік дәрежесінде ғана емес, сонымен қатар организмге қаншалықты зиянды жәнеде шығынды екенін дәлелдеу.

 

Кілт сөздер: артық, салмақ, семіздік, эстетика, мәселе.

Өзектілігі: Біз білетіндей, 21 ғасырда бүкіл әлем халықтары арасында денеге жиналған артық салмақ актуалды мәселелердің біріне айналып тұр. Артық салмақ өз кезеңінде адамды морфалогиялыққана емес белгілі бір паталогиялық ауруларға соқтырады. ҚР 2016 жылдың 18 шілдедегі алынған мәліметтер бойынша, 58,7% халықта артық салмак, 23,5% семіздікке шалдыққан. Бұл дегеніміз халқы аз ел үшін жеткілікті жоғарғы көрсеткіш. Осы орайда өзін толық санайтын сұлулықтың оңай жету жолын іздеушілер ойы артық салмақтан арылтатын дәрілік затқа саяды. Бұл оңай. Дәрілік заттармен барлық артық салмақтан арылтатын биологиялық активті қоспалар және басқа да фармацевтикалық тауарларды дәріханаларда ғана емес, сондай ақ ғаламтор желісінде үйге тапрырыс беріп сатып алуға да болады. Қазіргі таңда артық салмақтан жеңіл жолмен, яғни биологиялық активті қоспаларды пайдалану жеңіл, қолданысы қарапайым, артық салмақтан арылуға физикалық үлес қосуды қажет етпейтін болғандықтан тұтынушылар арасында өте танымал болып тұр, бұл таңдау зиянсыз ба?!

Артық салмақтан арылуға арналған препараттарды қысқа мерзім қабылдаса организмге келтіретін аса ауқымды зияны жоқ, ал ұзақ уақыт қабылдаса ағзаға кері әсерін тигізеғана қоймай, қалыпты жағдайынан ауытқушылықтар пайда бола бастайды (метоболизмнің бұзылысы, аритмия, гипертония, ұйқысыздық, диарея, әлсіздік, зәр шығару жүйесінің өзгерісі, жүрек жеткіліксіздігі, бас ми жұмысының ауытқуы және т.б. Бұл препарттарды қабылдағаннан кейін анорексия, психикалық ауытқу сиякты өте ауыр зардаптары болуы мүмкін).

Мақсаты: КР халқының тұрғындарын артық салмақтан арылтатын БАҚ препараттарының қолдануын алдын алу. Бұл препараттардың теріс әсерлері жазылмайды, оның негізгі себебі материалдық құндылықты адам денсаулығынан маңыздырақ есептегендіктен. Бұл мақаланың негізгі мақсаты ретінде арнайы форумдарды ашу, жанама әсерлері жайлы әлеуметтік роликтер түсіріп, халықты артық салмақтан арылтатын препараттардың салдары туралы ескерту көзделді.

Зерттеу тәсілімен талқылау: Қазіргі таңда артық салмақтан арылу мақсатындағы дәрілік препараттар шығарылымы фармакология саласында қызу талқылау үстінде. ҚР денсаулық сақтау министрлігін артық салмаққа арылуға бағытталған дәрілік заттардың көбеюі алаңдатып,бұл салаға барынша мән беріп отыр. Сол себепті ҚР денсаулық сақтау министрлігі жыл сайын артық салмақтан арылу мәселесіне арналған брифинг өткізеді. Мысалы, 2015 жылдың 12қыркүйегінде Астана қаласында артық салмақтан арылу проблемаларына арналған брифинг өткізілген болатын. Брифингке ҚР Денсаулық сақтау вице-министрі Алексей Цой және осы салада еңбек етіп жүрген алдыңғы қатарлы отандық және шетелдік мамандар қатысты. Онда вице-министр бізге берілген бағыттағы, яғни шығарылымдағы артық салмақтан арылу мақсатындағы дәрілік заттар маңыздылығын тап көрсетті. Мұндағы ең белгілісі дәрілік препараттар денсаулыққа үлкен зардап әкелуі немесе керісінше тиімді жақтары болуы мүмкіндігі қарастырылды. Сол себепті біз бұл мәселеге тереңірек сүңгіп, осы бағытта дәрілік заттар фармокологиясының тиімді немесе тиімсіз тұстарын анықтағымыз келді. Бұл сұрақты зерттеп, оның мақсатына жету үшін ең алдымен жан- жақты сараптамалар мен төмендегідей зерттеу материалдары қажетті болды:

Біріншілік зерттеу әдістері сенімді бұқаралық ақпарат көздері, көптеген газет-журналдар мен ғаламтор көздерінен алынды. Ең алдымен ғаламтор желілері зерттеуге арналған тақырыптың ашылуына үлкен септігін тигізді. Әрине ол алынған мәліметтер қорытынды мен зерттеу нәтижиелерінде көрсетіледі

Артық салмақтан айығуға арналған дәрілік заттардың зиянды әсері бағытында сауалнамалар жүргізілді. Жүргізілген сауалнама әртүрлі жас (18- 63 жас)айырмышылығындағы Қазақстан азаматтарының ой пікірі мен көзқарасын көрсетті.

Сауалнамамен қатар интервьюлар да бұл жұмысқа үлкен септігін тигізді. Интервью Денсаулық сақтау министрлігі фармация комитеті қызметкері персоналды басқару бойынша сарапшы Мукатаева Жанна Адильхановна және КГМУ университеті фармакология бағытындағы жас маман бітіруші студенттен алынды.

SWOT анализ талдауы жасалынды. Онда Қазақстандағы дәрілік заттардың халыққа оң теріс әсері жайлы қысқаша мәлімет алдым.

Алынған ақпараттарды сұрыптау нәтижесінде, жалпы жұмыс қорытындысы жасалынады.

заттардың зиянды және жақсы жақтарын атап, салыстырып нәтижиесін диаграммаға енгіздік. Алғашқы диаграммада жас ерекшеліктері бойынша берілсе, екінші диаграмма анық оң-теріс жақтарын сипаттайды.

Мұндағы қызғылт түспен жас адамдар тобы 43, көгілдір түспен орта жас 35, ал көк түспен егде жас адамдары 22 көрсетілген. Жас және орта жас топтары арасында берілген дәрілік заттар кең таралғандықтан 78 пайыз саулнаманың көп бөлігі арналды. Ал жалпы 100 адамның 68 пайызы артық салмақтан арылтатын препараттарға қарсы болса, 32 пайызы пайдалы екендігін атап көрсетті. Яғни сұрастырылған адамдардың көп бөлігі аталмыш дәрілердің пайдасыздығын білдіріп дабыл қақса, 32 пайызына пайдалы эффект білдірді.

Сауалнамамен қатар интервьюлар да бұл жұмысқа үлкен септігін тигізді. Интервью қорытындылары мен нәтижиелеріне назар аударатын болсақ:

1. Интервью беруші жоғарыда айтылғандай, Денсаулық сақтау министрлігі фармация комитеті қызметкері персоналды басқару бойынша сарапшы Мукатаева Жанна Адильхановна фармакологиялық препараттың әсерне өз ойын ашып айтты. Мукатаева Жанна Адильхановнаның айтуынша, артық салмақтан арылтатын фармакологиялық заттардың шығымы, оның пайдалы тұстарынан әлдеқайда басымырақ деп жауап берді. Сонымен қатар бұл препараттардың рынокта жоғарғы бағаммен сатылып, кей жерлерде, ғаламтор желіле- рінде тіпті лицензиясыз түрлері де шығу мүмкіндігін және денсаулыққа зиянды әсерін білдірді. Яғни халық сұлулық мақсатында заңсыз өте жоғары бағамда тауар алудың мән мағынасы жоқтығын анық білдірді

2. Ал келесі интервьюер КГМУ университеті фармакология бағытындағы жас маман бітіруші магистр студент Спанов Адилбек Мусылманкулұлы, дәрілік препараттардың жағымсыз екендігін, пайдасының да аса күшті бола бермейтінін нақты атап өткен болатын. Ол заңды препараттар емдік қасиетке ие және үлкен салмақ тастауға негіз екендгіне сенімсіз қарайтынын өз сауалнамасы арқылы білдірді.

Зат алмасуды реттеп тұратын препараттар.

Артық салмақтан арылу препаратттардың көпшілігі, Зат алмасуды реттеп тұратын препараттарболып табылады. Мысалы: , синефрин (қышқыл апельсин), гуарана (құрамында кофеин бар өсімдік) және кофеиннің өзі зат алмасу процесін тездетуге қабілеті бар. ал глюкоман, псиллиум, гуар гумм, кейбір клетчаткалар тәбетті төмендеді және тағамға қаныққан сезімін береді.

Қорытынды.Артық салмақ тастауға арналған дәрлік заттар қандай болуы тиіс?

  1. Иммунитетті күшейтетін, организмді бір тонуста ұстап тұру үшін дәрілік зат құрамында жеткілікті түрде витамин кешені, минералдар және фитонутриндер болуы тиіс, бұл организм калорияға мұқтажданғанда қажет.
  2. Тағам құрамында болатын, организммен тез сіңірілетін экологиялық таза табиғи құрамды,тиімділігі жоғары болуы тиіс.
  3. Ашығу сезімі мен тағамға деген мұқтаждықты ОЖЖ қоздырмай реттеуі тиіс.
  4. Барлық жүйенің функциясын реттеп, организмнің зат алмасуын жақсарта алуы тиіс.
  5. Ұйқыны жақсартып, көңіл-күйді көтеруі тиіс, себебі диета кезінде негативті эффекттер басым болады, ал көңіл күйдің көтеріңкі болуы адамның белсенді болып көп калория жұмсауына алып келеді.
  6. Анаболитикалық эффекті болуы тиіс, себебі дәрі қабылдағаннан кейін тек қана май жоғалмайды, сонымен қатар бұлшықеттегі майлар да ыдырайды. Басты мәселе - арықтау емес, алынған нәтижені сақтап тұру.
  7. Ауруды басатын және қабынуға қарсы қасиеттері болуы тиіс, себебі артық салмақ буындарға, бел мен арқа бұлшықеттеріне ауыр жүктеме түсіреді.
  8. Қан құрамындағы қант, холестерин көлемін, қан қысымын реттеп тұруы тиіс, себебі семіздік кезінде қантты диабет, гипертониялық аурулар жиі кездеседі.

Қорытындылай келгенде, артық салмақтан айырылуға қолданылатын дәрілік заттардың ақыры тек қана салмақ тастаумен ғана шектелмей өзіндік жанама әсерлер туғызады, солардың ішінде жиі кездесетін ОЖЖ бұзылыстары, депрессия, ұйқысыздық, психоз, аритмия, гипертония, жүрек жеткіліксіздігі сияқты ауыр ағымды қайта қалпына келуі қиын паталогиялық жағдайлар туғызады. Әр адамның өз таңдау құқығы бар, дегенмен оның пайдасы мен зиянын ажырата білу тиіс, бұл бүгінгі таңда өзекті мәселелердің бірі. Ғаламтор желісіндегі және дәрігер тағайындауынсыз қолданысқа енетін дәрі - дәрмектер адам таңдауымен біліктіліктің ара жігін ажырата білуде түсініспеушіліктер тудырады. Яғни, білікті дәрігерлердің нұсқауынсыз қолға түскен кез келген артық салмақтан арылтатын дәрілік заттар зиянды. Қауіп қатерге алып баратын қысқа жол. Сұлулық дәрі дәрмектің емес - өз қолыңызда.

Әдебиттер

  1. Астана. 21 қыркүйек. Baq.kzhttps://baq.kz/kk/news/ult sauligi/astanada-artik-salmaktan-arilu- problemalarina-amalgan-brifmg-otedi-71837, сайтынан алынды
  2. "VI Дулати оқулары". Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. 20-21 сәуір, 2012ж. - Тараз: ТарМУ, 2012.
  3. Problems of comorbid patient and polypragmasy in neurology. (English). By: Шишкова, В. Н.. Farmateka , 2017, Vol. 342 Issue 9, p34-43, 10p. Publisher: LLC Bionika Media., База данных: Complementary Index
  4. BIOSOCIAL RISKS OF FOOD: INTERNATIONAL ASPECTS. (English). By: Корво, П.. Vestnik MGIMO-University , 2017, Vol. 52 Issue 1, p67-82, 16p. Publisher: MGIMO-University., Базаданных: Complementary Index
  5. Tarasov, Yu. V.. Modern Research of Social Problems , 2013, Issue 12, p1-18, 18p. Publisher: Scientific- Innovative Center, Inc.., Базаданных: Complementary Index
Жыл: 2018
Қала: Шымкент
Категория: Медицина