Жоғарғы оқу

Қазақстан Республикасы Білім беру саясатының бағдарлы қағидаларын қалыптастырудың басымды бағыттары ретінде көптеген мəселелерді атқару көзделген. 
2011

Мақалада білім берудің мəніне байланысты көзқарастар сараланып, соның негізінде жоғары мектептің өзгерістері сипатталған. Автор білім беру адамдардың өмірінде жəне кəсіби əрекетінде кездесетін кез келген мəселені шеше алатын интеллектуалды жəне практикалық білік дағдымен қаруландыратындығына тоқталады. Адам білім алу кезінде дамиды жəне өзіндік жетілетіндігіне мəн берген. Білім беру барысында адамдар əртүрлі өмірде кездесетін мəселелерді шешуге бағытталған шығармашылық тəжірибе жинақтайды жəне оның барлығы білім беру мазмұнында көрініс табады. Мақалада əлемдік өркениетке кірігу, жаңа прогрессивті технологияларды қолдану, əлеуметтік- экономикалық даму перспективаларын анықтау қарастырылған.
2013

 Мақалада Қазақстандағы білім беру жүйесіндегі реформалар барысында туындаған инновациялық қозғалыстық факторлары нормативтік-құқықтық құжаттар арқылы жүйеленген. Сондай-ақ жаңа ғасырдағы білім берудің интеграциялау сипаты ерекше көрсетілген. Білім беру жүйесіндегі өзгерістер құрылымында оқытушы тұлғасы, оның кәсіби біліктілігі, рухани байлығының үлкен рөл атқаратыны баса айтылған.Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби әрекетінде инновациялық сипат Болон үдерісі талаптарымен ұштастырылып анықталған.Тұтас педагогикалық үдерістегі жаңалық – әлемдік педагогикалық мәдениеттің гуманистік құндылықтар мен дәстүрлерді ендіру қажеттілігі.Мақалада инновацияның, инновациялық үдерістің мазмұны нақтыланады.Инновациялық ойлаудың когнитивті, жобалаушылық, құралдық, түзетушілік бөліктері сипатталады.Инновациялық іс-әрекет зерттеу университетіндегі педагогикалық үдерістің қозғаушы күші, жаңаны ендірудің құралы болып табылатындығы көрсетілген.Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін құруға қажет америкалық зерттеу университеттерінің тәжірибесін басшылыққа алу ұсынылған. Ол университеттердегі бизнестің, жұмыс берушілердің, ғылым мен білім интеграциясы тетігі талданған.Университеттегі қызметкерлердің жаңаны ендіруге өзгерістерге қарсылық көрсету себептері, көріністері, әсерлері мазмұны сипатталған. Білім беру жүйесіндегі инновациялық үдеріс педагогикалық инноватика теориялары мен тұжырымдамасы тұрғысынан сипатталған.Жоғары оқу орнының инновациялық ортасының құрылымы, инвесторлар, Білім және ғылым министрлігі, жергілікті әкімшілік, ресурстар, мамандар, технологиялар, жоғары оқу орындарының инновациялық өнімдерін тұтынушылар, инфрақұрылым, делдалдар, бәсекелестер арқылы суреттелген.Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың жұмыс сапасын үздіксіз жетілдіру мақсатында енгізілген «Кайдзен» жүйесінің идеясының мақсаттары әдіснамалық деңгейде көрсетілген. Сонымен қатар қазіргі уақытта білімді ғалымдар, ғылыми мектептер дамытатынына баса көңіл бөлінген.
2013
Жоғары білім беру саласы саясатындағы инновациялық бағыттар

Мақалада университеттік білім беру жүйесінің тарихи теориясына əдіснамалық тұрғыда шолу жасалынады. Я.А.Коменскийдің мектептік жəне университтеттік білім беру жүйесі жайлы идеялары талданып, қазіргі таңда білім беру саласында ғалымның идеяларының қолдану деңгейі сипатталады. Университеттік білім тарихында ерекше орын алған еуропалық ағартушылардың, оның ішінде ағылшын ағартушысы Джон Локк, француз ағартушылары Жан Жак Руссо , Клан Адрлайн Гельвеций, Франсуа Мари Аруэ Вольтер, Дени Дидроның, неміс ағартушылары Иммануил Кант, Иоганн Готлиб Фихтенің шығармаларындағы университеттік білім туралы көзқарастары ұсынылады.Классикалық университет идеясының негізін қалаған тұлғалар Вильгельм Гумбольдтің зерттеушілік моделі мен Джон Генри  Ньюменнің  интеллектуалды  университет  моделіне  салыстырмалы  сипаттама беріліп, жоғары оқу орындарының тəжірибесіндегі көрінісі баяндалады. Макс Вебердің либералдыгуманистік идеясы қарастырылады. Х. Ортега-Гассеттің ньюмендік модельді жəне Карл Ясперстің зерттеушілік университет моделін қайта жаңғыртып, университеттік білімнің қалыптасып дамуына əсер еткен тұжырымдары беріледі.Кеңес дəуіріндегі университеттік білім беру жүйесі мен тəуелсіздік жылдарындағы университеттік білім беру жүйесіне салыстырмалы талдау жүргізіледі. Жаһандану дəуірінде университтетік білім беру сапасы мен талапкерлерге қойылатын талаптар жүйесі айқындалады. Университеттік білім беру жүйесінде «гуманистік парадигманың» ерекшелігі сипатталады.
2014

Оқытудың тұлғаға бағыттылығымен ерекшеленген жаңа оқу парадигмасына байланысты, заманауи жоғары оқу орындарының маңызды міндеті өз қызметін қайта құру болып табылады. Соның ішінде оқу үдерісі студентке тек білім мен біліктерді беріп, қаруландырып қана қоймай, студент тұлғасын қалыптастыратындай, шығармашылық еңбекке дайындап, өзін-өзі дамыта алатындай деңгейге көтеруі тиіс. Педагогика ғылымы мен өмір мəселелерінің өзі жоғары оқу орны алдына көптеген талаптар, сұрақтар мен жаңа мəселелер қоюда. Мұндай талаптардың бірі – арнайы оқу орнындағы студенттердің өзіндік жұмысын жүйелі əрі тиімді ұйымдастырудың жаңа əдістерін қалыптастырып тəжірибеден өткізу болып айқындалады.
2014

Мақалада «парадигма» ұғымы нақты бір уақыт аралығында мамандарды дайындау мəселесіндегі ғылыми идеялар моделі ретінде анықталады. Педагогтерді дайындаудың теориялық практикалық міндеттерін шешугемүмкіндік беретін идеялар, ғылыми пайымдаулар жүйелі талданады. Парадигмалардың ауысуы студенттердің креативтілігін қалыптастыруда қоғамдық прогрестің дамуына тиімді жəне табысты əсер ететін маңызды шарт ретінде қарастырылады. Педагогтердің креативтілігінің психологиялық- педагогикалық негіздерін қалыптастыру моделі ұсынылады. Модель үш блоктан тұрады.Бірінші блок – университеттің инновациялық білім беру ортасында студенттердің креативтігін қалыптастыру жағдайында педагогикалық іс-əрекетке деген креативтік бейімділігі.Екінші блок – университеттің оқу-тəрбие үдерісінде инновациялық технологияларды қолдануға маманның дайындығы.Үшінші блок – университеттің инновациялық білім беру ортасында технологияларды қолдана отырып, студенттердің педагогикалық қарым-қатынасқа енуі.Креативтікті зерттеуде өткізілген талдау жалпы заңдылықтар мен кəсіптік андрагогикада өткізу ерекшеліктерін табуға мүмкіндік береді. Креативті тұлғаның жеке интеллектуалдық-эвристикалық сапасы ретінде рационалистік түсінуден ерекшелігі креативтікті жүйелі, бағалы тұлғалық, көп деңгейлі білім беруден бастау алады.
2014
Cтуденттердің педагогикалық креативтігін қалыптастыру парадигмалары жəне тұғырлары

Бұл мақалада жоғары оқу орындары студенттерінің білім сапасын бағалау технологиясы, мемлекеттік аралық бақылаудың мақсаты мен міндеттері, оны енгізу кезеңінің ерекшеліктері туралы айтылып, 5  кезең көрсетіледі. «Нəтижеге бағдарланған білім беру» жəне «Қазақстанда білім беру сапасын дамыту» тұжырымдамаларын тарату жағдайында оқу жетістіктерін сырттай бағалау жүйесі ендірілген. Оқу жетістіктерін сырттай бағалауды енгізу қажеттігі, мақсат-міндеттері, ерекшеліктері айқындалған жəне оқу жетістіктерін сырттай бағалаудың нəтижесіне талдау жасалған. Мемлекеттік аралық бақылаудың (МАБ) жəне Қазақстанда оқу жетістіктерін сырттай бағалауды (ОЖСБ) ендіру мен өткізу бойынша 2004 жылдан бастап, осы уақытқа дейінгі статистикалық материалдар мысалға алынады. Оқу жетістіктерін сырттай бағалауға күндізгі бөлімнің 4-курс жəне сырттай оқитын студенттер қатысады. Студенттердің білімдік, құқықтық, экономикалық, аграрлық, жаратылыстану ғылыми,  медициналық,  техникалық  жəне технологиялық мамандықтар бойынша ОЖСБ тапсыруында (2011-2013 жж.) соңғы үш жылдың көрсеткіштеріне назар аударуға болады. Жоғары оқу орындарының: ұлттық, мемлекеттік, азаматтық емес, акционерлік жəне жеке меншік түрлеріндегі оқу жетістіктерін сыртқы бағалау диаграммалары беріледі. ОЖСБ «өте жақсы», «жақсы», «қанағаттанарлық», «қанағаттанарлықсыз» бағаға тапсырған студенттердің саны, сонымен қатар республика бойынша шыққан орташа балл туралы статистикалық мəліметтер көрсетіледі. Республика көлемінде бір жоғары оқу орнында «қаржы», «есептеу жəне аудит» сияқты екі экономикалық мамандық бойынша орташа көрсеткіштерді салыстыру жүргізілген. Ұлттық тестілеу орталығының сайты www.testcenter.kz
2014
Жоғары білім берудегі оқу жетістіктерін сырттай бағалау

Мақалада білім беру ұйымдарының тиімді қызметіне ұйымдас­ тырушылық мәдениеттің ықпалын қарастырады. Ұйымдастырушы­ лық мәдениет ұғымына талдау жасап, авторлық анықтама беріледі. Басқару жүйесі туралы айтып, оған: технологияны, диагностиканы, талдау, ұйымдастырушылық мәдениетті реттеу мен болжауды, ұйым­ дастырушылық мәдениеттің ұстанымдарын, ұйымдастырушылық мә­ дениетті қалыптастыру мәселесі бойынша дұрыс басқарушылық ше­ шім қабылдайтын ұйымдастырушылық мәдениетті басқару формасы мен  ақпарттық  ресурстарды жатқызады. Жүргізілген талдау негізінде, «ұйымдастырушылық мәдениет» ұғымымен қатар ғылыми әдебиеттерде синонимдес, сонымен қа­ тар оны толықтырушы «ұжымдық мәдениет», «ұйымдастырушылық ахуал», «әлеуметтік­психологиялық ахуал», «ұйымдастыру мәдениеті» және т.б. ұғымдар қолданыста бар. Көптеген шетелдік, отандық ға­ лымдар өз еңбектерінде қазіргі басқару ғылымына сүйене отырып аталған ұғымдарды жеке­жеке бөліп, сипаттама  берген.Соның негізінде авторлар «ұйымдастырушылық мәдениет» және жоғары оқу орындарына тиесілі «студенттің ұйымдастырушылық мә­дениеті» ұғымына өзіндік анықтама беріп, талдау жасайды.
2015
Жоғары мектептердің ұйымдастырушылық мәдениеті мәселесі

Бұл мақалада жоғары оқу орындарында (ЖОО) оқу жетістіктерін сырттай бағалаудың (ОЖСБ) 2012­2014 жж. нәтижелерінің көрсет­ кіштері беріліп отыр. ОЖСБ нәтижесіне ЖОО мамандық бағыты, ма­ мандық, пәндер бойынша өңделіп, салыстырмалы талдау жасалын­ ған. ЖОО мәртебесі кесіндісінде (ұлттық, мемлекеттік, акционерлік және жеке меншік) жасалған клестерлік талдау түрінде дәстүрлі ба­ ғалау жүйесі бойынша 2013, 2014 жж. ОЖСБ нәтижелері беріледі.  2014 ж. ОЖСБ қорытындысы бойынша күндізгі және сырттай оқу бө­ лімі студенттерінің көрсеткіштері салыстырылып, диаграмма түрінде берілген. ОЖСБ­2014 нәтижесі бойынша ЖОО  мәртебесі  кесіндісін­  де «Құқық» мамандығының пәндеріне кластерлік талдау жасалынған. ОЖСБ нәтижесінің көрсеткіштері кредиттік және дәстүрлі бағалау жүйесі түрінде берілген (2013­2014 жж.). «Әлеуметтік ғылымдар, экономика және бизнес» бағыты бойынша 2013­2014 жылдарында ең жоғары көрсеткіш көрсеткен бір мемлекеттік ЖОО, бір жекеменшік ЖОО және республиканың көрсеткішіне салыстырмалы талдау жаса­ лынған. ОЖСБ нәтижесі негізінде «өте жақсы», «жақсы», «қанағатта­ нарлық», «қанағаттанарлықсыз» баға тапсырған студенттердің пайыз­ дық көрсеткіші диаграмма түрінде берілген. Мақаладан ОЖСБ­ның жыл сайынғы динамикасын көруге болады. Ұлттық тестілеу орталы­ ғының сайты www.testcenter.kz
2015
Жоғары білімдегі оқу жетістіктерін сырттай бағалау: 2014 жылдың нәтижелері мен көрсеткіштері

Түрлі жоғары оқу орындарындағы әр түрлі типтегі кәсіптерді игеруші студенттердің өзін-өзі тануына бағытталған жұмыстар саны көп емес. Техникалық жоғары оқу орны студенттерінің кәсіби өзін-өзі тануын Фам Тхань Нги қарастырған.
2009

Психология ғылымында психологиялық  қолдау  феномені  тек  кейінгі  кездерде ғана игеріле бастады (А.Г. Асмолов,  О.С.  Газман,И.Б. Котова, К. Роджерс, Е.Н. Шиянов, т.б.). Психологиялық жəне əлеуметтік əдебиеттерді талдаудың нəтижесінде қолдаудың бірнеше түрлерін бөліп қарастыруға  болады:  педагогикалық қолдау, əлеуметтік қолдау, отбасылық, ерлі-зайыптылық. Білім берудің гуманистік парадигмасына сəйкес, ресей зерттеушілерінде қолдау мəселесі – педагогикалық қолдаудың теориясы мен практикасында қарастырылған (Е.В. Абаева, В.П. Бедерханова, О.С. Газман, И.Д. Фрумин, т.б.). Бұл жағдайда педагогикалық қолдау, превентивті жəне оперативті көмек көрсетуге бағытталған білім беру процесінің іс-əрекеті, деп түсініледі. Оның психологиялық аспектісі, өмірлік өзіндік айқындалуға қатыстырылу, дағдарыстық ситуацияларда таңдау жасауға дайындау, дамуға жəне өзін “ашуға” кедергі жасайтын субьективті барьерлерді алып тастау, психологиялық денсаулықты нығайту, жəне де нақты психологиялық зақымдаушы ситуацияларда көмек көрсету (О.С. Газман, И.Б. Котова, Е.Н. Шиянов).
2010

Қазіргі кезде ҚР жоғары əскери оқу орындарында енгізілген жоғары кəсіби білім беру жүйесінде белгілі-бір білім, білік жəне дағдыларды меңгерумен шектелген емес, сондай-ақ кəсіби іс-əрекет процесінде өзіндік шыңдалуға, өзіндік қалыптасуға көмектесетін ішкі потенциалы бай тұлғаларды дайындау мақсатында құзырлы органдар үшін жоғары дəрежелі мамандарды кəсіби даярлау процесі қайта қарастырылуда. Сол себепті ЖОО-ның бағдарламалары кəсіби оқыту сатысында қажетті білімдерді, іскерліктерді жəне дағдыларды игерумен қатар өзінің шеберлігі туралы көзқарасты дамытуға жəне кəсіби іс-əрекетке деген өзіндік дайындықты қалыптастыруға бағытталған. Бір сөзбен айтқанымызда «кəсіби шеберлікті» дамыту мəселесін шешу алдыңғы орында тұрады. Осы тұста «кəсіби шеберлікке» жетудегі «кəсіби даярлық» жайлы тоқтағанды жөн көріп отырмыз.
2010
Əскери жоғары оқу орындарындағы курсанттардың мамандықты таңдау мəселесі